Đơn hàng tăng mạnh nhưng doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều thách thức
Thông tin tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức với sự tham dự của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho biết, trong những tháng đầu năm 2026, ngành điện tử tiếp tục giữ vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế, đóng góp trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số tổ chức sáng 24/6. Ảnh: Cấn Dũng
Theo bà Hương, động lực tăng trưởng của ngành đến từ nhiều yếu tố thuận lợi. Trước hết là sự phục hồi của thị trường công nghệ toàn cầu, đặc biệt là nhu cầu đối với các sản phẩm phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, máy tính AI và các thiết bị điện tử thông minh.
Cùng với đó là xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng điện tử sang Việt Nam và kế hoạch mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn công nghệ lớn và nhiều doanh nghiệp công nghệ cao khác. “Các doanh nghiệp này đều đã cam kết và đang mở rộng đầu tư sản xuất tại Việt Nam trong những tháng đầu năm nay”, bà Hương cho biết.
Hiệp hội đánh giá các lĩnh vực như máy chủ AI, thiết bị trung tâm dữ liệu, linh kiện điện tử hiệu năng cao, thiết bị điện tử thông minh và công nghệ bán dẫn đang trở thành những phân khúc tăng trưởng nhanh nhất. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành điện tử tiếp tục đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của cả nước.
Cũng theo bà Hương, các doanh nghiệp sản xuất máy tính, máy chủ, bảng mạch điện tử (PCB), module điện tử và linh kiện đang ghi nhận mức tăng đơn hàng từ 15-30% so với cùng kỳ năm trước.
Nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quý III và một phần quý IV/2026. Đặc biệt, các đơn hàng liên quan đến thiết bị hạ tầng mạng đang tăng trưởng mạnh. Các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng của Samsung, Apple, LG… tiếp tục duy trì công suất sản xuất ở mức cao.
Theo nhận định của Hiệp hội, nhu cầu thị trường thế giới trong nửa cuối năm sẽ tiếp tục cải thiện nhờ mùa mua sắm cuối năm tại Hoa Kỳ và châu Âu, cùng làn sóng đầu tư vào AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu trên phạm vi toàn cầu. Bên cạnh đó, chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo mô hình “China Plus One” tiếp tục tạo cơ hội cho Việt Nam thu hút thêm các dự án sản xuất điện tử.
Trên cơ sở đó, Hiệp hội dự báo tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử năm 2026 có thể tăng từ 15 - 20% so với năm 2025.
Đề xuất đảm bảo tăng trưởng ổn định, lâu dài
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu khả quan, cộng đồng doanh nghiệp điện tử vẫn đang đối mặt với không ít thách thức.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là tỷ lệ nội địa hóa còn thấp. Nhiều phân ngành vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn linh kiện, nguyên vật liệu nhập khẩu, đặc biệt là các linh kiện điện tử công nghệ cao và vật liệu phục vụ ngành bán dẫn.
Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam. Ảnh: Cấn Dũng
Bên cạnh đó, nhu cầu AI toàn cầu tăng mạnh đang đẩy giá nhiều loại chip và linh kiện công nghệ cao lên cao, gây áp lực lên chi phí sản xuất và nguồn cung.
Ở góc độ cạnh tranh quốc tế, Việt Nam cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn từ các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia, Malaysia hay Mexico. Đây đều là những nước đang triển khai nhiều chính sách ưu đãi mạnh mẽ nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực điện tử và bán dẫn.
Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là thách thức đáng chú ý. Nhiều doanh nghiệp hiện thiếu kỹ sư thiết kế điện tử, kỹ sư bán dẫn, chuyên gia AI và nhân lực tự động hóa sản xuất thông minh.
Ngoài ra, chi phí logistics, vận tải biển tiếp tục duy trì ở mức cao, trong khi doanh nghiệp gần như không có nhiều dư địa để đàm phán giảm giá. Các chi phí tuân thủ liên quan đến quy định pháp luật cũng đang gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Một số địa phương vẫn thiếu quỹ đất công nghiệp chất lượng cao cũng như hạ tầng logistics và năng lượng đáp ứng yêu cầu của các dự án công nghệ hiện đại.
Trước những cơ hội và thách thức đan xen, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam kiến nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh thu hút các dự án FDI công nghệ cao trong lĩnh vực điện tử, AI và bán dẫn; đồng thời nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.
Hiệp hội cũng đề xuất tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, xây dựng nhà máy thông minh, ứng dụng AI vào sản xuất; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và kết nối doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Đặc biệt, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam giai đoạn 2026-2035; hoàn thiện cơ chế ưu đãi cho ngành điện tử, bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu; đẩy nhanh chương trình phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia và có chính sách tín dụng, thuế phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ.
Đối với Bộ Công Thương, Hiệp hội đề xuất tiếp tục mở rộng các chương trình xúc tiến thương mại chuyên ngành tại Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Đông; hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm về các biện pháp phòng vệ thương mại và hàng rào kỹ thuật.
Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, nếu tận dụng tốt cơ hội từ AI, chuyển dịch chuỗi cung ứng và các hiệp định thương mại tự do, ngành điện tử không chỉ hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-20% trong năm 2026 mà còn có thể trở thành động lực tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam đề nghị: Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng Đề án phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam trong kỷ nguyên AI và bán dẫn giai đoạn 2026-2035, coi điện tử là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế quốc gia, tương tự như bán dẫn, năng lượng và công nghệ số.
