Thông tin được đưa ra tại buổi họp báo thường kỳ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức sáng 11/3. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến chủ trì buổi họp báo.
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục tăng trưởng
Theo ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 2/2026 ước đạt 4,71 tỷ USD, giảm 28,4% so với tháng trước nhưng tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung hai tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 11,3 tỷ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm trước.
Toàn cảnh họp báo. Ảnh: An Hiền
Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực nhập khẩu lớn nhất đối với nông, lâm, thủy sản của Việt Nam, chiếm 45,5% thị phần. Hai thị trường lớn tiếp theo là châu Mỹ và châu Âu với thị phần lần lượt 21% và 15,7%.
Xét theo từng quốc gia, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với thị phần tương ứng 22,9%, 18,7% và 7,2%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 55,9%, sang Hoa Kỳ tăng 9,2% và sang Nhật Bản tăng 9,8%.
Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong hai tháng đầu năm. Cà phê đạt 394,3 nghìn tấn với giá trị 1,89 tỷ USD, tăng 22,9% về khối lượng. Đức, Tây Ban Nha và Italia là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất.
Xuất khẩu cao su đạt 315 nghìn tấn, trị giá 564,6 triệu USD, tăng 14,3% về khối lượng. Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm hơn 73% tổng kim ngạch.
Mặt hàng chè đạt 22,4 nghìn tấn với giá trị 38,6 triệu USD, tăng mạnh cả về lượng và giá trị. Các thị trường tiêu thụ chính gồm Đài Loan (Trung Quốc), Pakistan và Trung Quốc. Đối với gạo, xuất khẩu đạt 1,3 triệu tấn với giá trị 599,3 triệu USD, tăng 5% về khối lượng nhưng giảm 11,2% về giá trị do giá xuất khẩu bình quân giảm.
Trong khi đó, nhóm rau quả ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khi đạt 1,09 tỷ USD, tăng 59,5% so với cùng kỳ. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn 58% tổng kim ngạch. Xuất khẩu hạt điều đạt 653,4 triệu USD, tăng hơn 43%; hạt tiêu đạt 259,1 triệu USD, tăng 40,7%. Sắn và các sản phẩm từ sắn đạt 303 triệu USD, tăng gần 30%.
Ở lĩnh vực thủy sản, kim ngạch xuất khẩu đạt 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%, với các thị trường lớn gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 2,61 tỷ USD, tăng 5,8%. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 50% tổng kim ngạch.
Chủ động ứng phó biến động thị trường toàn cầu
Tuy nhiên, trước những biến động gần đây của thị trường thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông sản của Việt Nam có thể chịu những tác động nhất định. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành theo dõi sát tình hình, đánh giá tổng thể tác động để chủ động xây dựng các phương án ứng phó.
Theo đánh giá sơ bộ, biến động giá dầu thế giới có thể khiến chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp tăng lên. Giá năng lượng, vận tải và vật tư sản xuất có xu hướng tăng, đặc biệt là giá phân bón urê hiện dao động khoảng 540 - 545 USD/tấn, mức cao nhất kể từ năm 2025. Điều này có thể làm chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3 - 5%.
Bên cạnh đó, chi phí logistics cũng gia tăng khi cước vận tải biển có thể tăng từ 25 - 35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 7 - 14 ngày do phải thay đổi tuyến vận tải để tránh các khu vực xung đột. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của một số mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như gỗ, thủy sản và nông sản chế biến.
Ngoài ra, xung đột địa chính trị cũng có nguy cơ tác động gián tiếp đến nhu cầu của thị trường thế giới khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chậm lại, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu nông sản.
Theo số liệu năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang khu vực Trung Đông đạt khoảng 1,74 tỷ USD. Do đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó là cần thiết. Trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng một tháng, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có thể giảm khoảng 1 tỷ USD. Nếu kéo dài ba tháng, mức giảm có thể lên tới 3 - 3,5 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Đông có thể giảm khoảng 500 - 600 triệu USD, sang châu Âu giảm khoảng 1,5 - 1,6 tỷ USD và sang Bắc Phi giảm khoảng 200 - 250 triệu USD. Trong kịch bản xung đột kéo dài cả năm, xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị gián đoạn, trong khi xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi có thể giảm tới khoảng 50%.
"Các kịch bản này hiện vẫn đang được Bộ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp, bao gồm cơ cấu lại thị trường xuất khẩu và các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động của thị trường thế giới", ông Trần Gia Long cho hay.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu tiếp tục biến động, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng có thể tái diễn, nhất là sau các cú sốc như đại dịch Covid-19, xung đột Nga - Ukraine hay các biến động địa chính trị khác, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp theo chương trình hành động của Chính phủ nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng. Theo đó, ngành đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt khoảng 73 - 74 tỷ USD; tăng trưởng toàn ngành phấn đấu đạt khoảng 3,5%, trong đó quý I dự kiến đạt khoảng 3,6%.
Phát biểu tại họp báo, ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết năm 2026 được dự báo sẽ đối mặt nhiều thách thức hơn so với năm trước. Theo ông, các biến động địa chính trị trên thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, có thể tác động đến giá xăng dầu, phân bón và nhiều loại vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp.
Trước bối cảnh đó, Bộ đã xây dựng các kịch bản và hệ thống giải pháp nhằm chủ động ứng phó với biến động thị trường, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bộ cũng tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành, tăng cường kiểm soát chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm và vệ sinh thú y.
Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc triển khai đồng bộ các giải pháp về thể chế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng thị trường sẽ góp phần duy trì đà tăng trưởng của ngành nông nghiệp. Đồng thời, tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển bền vững trong thời gian tới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ động theo dõi thông tin, phương án ứng phó trước diễn biến khó lường trên thị trường thế giới khi xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông và diễn biến chính sách thuế quan của chính quyền Hoa Kỳ.
