A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Từ cá tầm đến cây gừng, mở hướng sinh kế cho người dân Tuyên Quang

Từ nuôi cá tầm ở Thanh Thủy đến trồng gừng tại Lũng Cú, người dân Tuyên Quang đang khai thác lợi thế từng vùng đất để nâng cao thu nhập.

Từ cá tầm đến cây gừng, mở hướng sinh kế cho người dân Tuyên Quang

Ông Dương Ngọc Đức (giữa ảnh), Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú (Tuyên Quang) xác định phát triển nông nghiệp dựa trên lợi thế từng khu vực. Ảnh: Hà An

Với địa hình, khí hậu và nguồn nước đa dạng, Tuyên Quang có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình nông nghiệp đặc trưng. Phát huy tiềm năng sẵn có, các địa phương đang chủ động lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế, từng bước nâng cao giá trị nông sản, tạo sinh kế ổn định, tăng thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Đánh thức tiềm năng từ nguồn nước đầu nguồn

Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh, thôn Xà Phìn (xã Thanh Thủy) sở hữu nguồn nước đầu nguồn trong lành, nhiệt độ thấp và tương đối ổn định quanh năm.

Dòng nước mát chảy qua những triền núi không chỉ tạo nên cảnh quan đặc trưng của vùng cao mà còn mang đến lợi thế để phát triển các loài thủy sản nước lạnh, trong đó có cá tầm.

Thôn Xà Phìn (xã Thanh Thuỷ) nằm dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh. Nơi đây sở hữu nguồn nước suối đầu nguồn trong lành, nhiệt độ thấp và tương đối ổn định quanh năm. Ảnh: Hà An
Thôn Xà Phìn (xã Thanh Thuỷ) nằm dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh. Nơi đây sở hữu nguồn nước suối đầu nguồn trong lành, nhiệt độ thấp và tương đối ổn định quanh năm. Ảnh: Hà An

Nhận thấy điều kiện tự nhiên phù hợp, anh Bàn Văn Đồng, người dân thôn Xà Phìn, đã tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ những địa phương có nghề nuôi cá tầm phát triển để đưa giống cá này về nuôi tại gia đình.

Năm 2022, anh bắt đầu thử nghiệm mô hình với 3 bể nuôi. Những ngày đầu, việc tiếp cận một đối tượng nuôi mới không tránh khỏi khó khăn, từ lựa chọn con giống, kỹ thuật chăm sóc đến theo dõi chất lượng nguồn nước. Tuy nhiên, nhờ chủ động học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả.

Anh Bàn Văn Đồng chia sẻ: “Điều kiện nuôi ở trên này có lợi thế là khí hậu lạnh, nước sạch, rất phù hợp với mô hình nuôi cá tầm. Vì vậy, tôi đã tìm hiểu kinh nghiệm ở các địa phương khác để đưa con giống về nuôi thử. Ban đầu, tôi nuôi khoảng 1.000 con, học hỏi kinh nghiệm từ Lào Cai. Từ năm 2022 đến năm 2024, mô hình phát triển tốt nên tôi tiếp tục mở rộng quy mô”.

Mô hình nuôi cá tầm của gia đình anh Bàn Văn Đồng tại thôn Xà Phìn, xã Thanh Thủy, từng bước phát triển nhờ lợi thế nguồn nước lạnh tự nhiên. Ảnh: Hà An
Mô hình nuôi cá tầm của gia đình anh Bàn Văn Đồng tại thôn Xà Phìn, xã Thanh Thủy, từng bước phát triển nhờ lợi thế nguồn nước lạnh tự nhiên. Ảnh: Hà An

Đến nay, gia đình anh Đồng đã phát triển lên 6 bể, với tổng đàn cá tầm hơn 2.000 con. Quy mô sản xuất được mở rộng trên cơ sở tận dụng nguồn nước tự nhiên sẵn có, đồng thời giúp gia đình từng bước làm chủ kỹ thuật nuôi loại thủy sản đòi hỏi điều kiện môi trường tương đối khắt khe.

Nuôi cá nước lạnh đang dần trở thành hướng sản xuất có tiềm năng, theo thống kê của địa phương, toàn xã Thanh Thuỷ hiện có sản lượng cá tầm đạt khoảng 50 tấn. Đây là kết quả bước đầu cho thấy việc lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên có thể mở ra hướng phát triển kinh tế mới, góp phần đa dạng hóa sinh kế cho người dân vùng cao.

Tuy nhiên, nuôi cá nước lạnh cũng đặt ra những yêu cầu riêng về kỹ thuật và tổ chức sản xuất. Chất lượng nguồn nước cần được duy trì ổn định; quá trình chăm sóc phải tuân thủ quy trình kỹ thuật, chú trọng phòng ngừa dịch bệnh và hạn chế những tác động bất lợi đến môi trường nuôi. Bên cạnh đó, đầu ra cho sản phẩm là yếu tố quan trọng quyết định khả năng duy trì và mở rộng mô hình.

Từ thực tế đó, xã Thanh Thủy đang định hướng người dân tăng cường liên kết, tìm kiếm doanh nghiệp đồng hành trong tiêu thụ sản phẩm, đồng thời học tập kinh nghiệm từ các vùng nuôi cá tầm đã phát triển. Khi sản xuất gắn với thị trường, lợi thế về nguồn nước và khí hậu mới có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế ổn định, lâu dài.

Ông Trương Tuấn Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Thanh Thủy cho biết: “Từ lợi thế, tiềm năng phát triển nuôi cá nước lạnh ở hai thôn Xà Phìn và Nà Màu, hiện nay, xã định hướng các hộ dân phối hợp với doanh nghiệp tìm đầu ra cho sản phẩm; đồng thời học tập kinh nghiệm ở những địa phương có mô hình nuôi cá tầm phát triển, từng bước nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm”.

Chọn cây trồng phù hợp, nâng giá trị nông sản vùng cao

Nếu Thanh Thủy tận dụng nguồn nước lạnh để phát triển thủy sản thì tại xã Lũng Cú, điều kiện khí hậu vùng cao lại mở ra hướng phát triển cây trồng đặc sản.

Tại thôn Ma Lé, cây gừng đang được mở rộng diện tích trong cơ cấu cây trồng của người dân. Trong đó, mô hình trồng hơn 2 ha gừng của anh Lù Quốc Chanh, Bí thư Chi bộ thôn, là một ví dụ về sự chủ động tìm hướng sản xuất mới trên chính diện tích đất của gia đình.

Trước đây, gừng chủ yếu được người dân trồng với quy mô nhỏ để phục vụ nhu cầu sinh hoạt, làm gia vị và sử dụng trong một số bài thuốc dân gian. Sản phẩm chưa có thị trường tiêu thụ ổn định nên diện tích trồng không lớn. Những năm gần đây, khi có thêm thương lái, đơn vị đến tìm hiểu và thu mua, người dân nhận thấy chất lượng gừng địa phương có khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, từ đó mạnh dạn mở rộng diện tích.

Theo anh Lù Quốc Chanh, cây gừng có ưu thế bởi phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương, có hiệu quả kinh tế cao hơn so với cây ngô truyền thống. Không chỉ bán củ tươi, gừng còn có thể được chế biến thành trà, sử dụng làm gia vị và phát triển thành những sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Đây là cơ hội để người dân khai thác sâu hơn giá trị của nông sản bản địa, thay vì chỉ tập trung vào sản xuất và bán nguyên liệu thô.

Anh Lù Quốc Chanh cho biết: “Trước đây, cây gừng đã được trồng từ lâu nhưng chưa có thương lái đến thu mua nên bà con chủ yếu trồng để làm gia vị, làm thuốc phục vụ gia đình. Vài năm trở lại đây, một số đơn vị ở nơi khác đến tìm hiểu và nhận thấy chất lượng gừng của địa phương tốt nên có nhu cầu đặt mua. Vì vậy, người dân bắt đầu mở rộng diện tích, vừa phục vụ nhu cầu gia đình, vừa bán ra thị trường để tăng thu nhập. Qua so sánh với cây ngô truyền thống, bà con nhận thấy hiệu quả kinh tế từ cây gừng cao hơn nhiều”.

Thực tế chứng minh, việc chuyển đổi cây trồng không chỉ phụ thuộc vào khả năng thích nghi với điều kiện tự nhiên mà còn cần tính đến nhu cầu tiêu thụ và hiệu quả kinh tế.

Với những địa bàn có tiềm năng du lịch như Lũng Cú, phát triển nông nghiệp đặc trưng còn có thể gắn với quảng bá văn hóa, ẩm thực và trải nghiệm của du khách. Những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương sẽ góp phần làm phong phú thêm sản phẩm phục vụ du lịch, đồng thời mở rộng cơ hội tiêu thụ nông sản tại chỗ.

Lãnh đạo xã Lũng Cú định hướng phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện tự nhiên và tiềm năng của địa phương. Ảnh: Hà An
Lãnh đạo xã Lũng Cú (Tuyên Quang) định hướng phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện tự nhiên và tiềm năng của địa phương. Ảnh: Hà An

Theo ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú, địa phương xác định phát triển nông nghiệp phải dựa trên lợi thế từng khu vực, đồng thời chú trọng chuyển đổi những diện tích đất canh tác kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn.

Ông chia sẻ thêm: “Lũng Cú là địa phương có lợi thế phát triển nông nghiệp. Trong định hướng thực hiện mô hình ‘ba cây, ba con’, cây gừng với diện tích hiện có khoảng 177ha được xác định là một trong những cây trồng có tiềm năng. Địa phương đã tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi những diện tích nương hoang hóa, đất xấu sang trồng gừng để nâng cao giá trị kinh tế so với cây ngô và một số cây trồng khác”.

Cùng với mở rộng diện tích gừng, địa phương cũng tính toán đa dạng hóa cây trồng nhằm khai thác hiệu quả điều kiện tự nhiên, nhưng vẫn bảo đảm an ninh lương thực. Một số loại cây có giá trị kinh tế như sâm đương quy, sâm bố chính, lạc hoa và ớt được đưa vào định hướng phát triển. Đáng chú ý, trong năm đầu tiên, địa phương triển khai thí điểm 6 ha cây hạt dẻ, kỳ vọng đây sẽ là một trong những cây trồng có tiềm năng, góp phần tạo thêm nguồn thu và hỗ trợ mục tiêu giảm nghèo.

Việc lựa chọn nhiều loại cây trồng phù hợp cũng giúp người dân có thêm phương án sản xuất, hạn chế phụ thuộc vào một loại cây duy nhất. Tuy nhiên, để các mô hình phát huy hiệu quả, cần tiếp tục đánh giá khả năng thích nghi, quy trình chăm sóc, chất lượng sản phẩm và thị trường tiêu thụ. Đặc biệt, với cây trồng mới hoặc cây đặc sản, việc mở rộng diện tích cần đi đôi với hướng dẫn kỹ thuật và liên kết đầu ra, tránh tình trạng sản xuất tự phát, thiếu ổn định.

Gắn sản xuất với thị trường để phát triển bền vững

Mỗi địa phương đều có những lợi thế riêng để phát triển nông nghiệp. Nếu nguồn nước lạnh và khí hậu là điều kiện quan trọng để Thanh Thủy phát triển thủy sản nước lạnh thì tại Lũng Cú, khí hậu vùng cao cùng nhu cầu thị trường đang tạo cơ hội cho các loại cây trồng đặc sản.

Điểm chung của những mô hình này là người dân đã chủ động thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn tìm hiểu đối tượng cây trồng, vật nuôi mới và từng bước khai thác tốt hơn tiềm năng sẵn có. Vai trò định hướng của chính quyền địa phương cũng rất quan trọng, từ lựa chọn mô hình phù hợp, tuyên truyền vận động người dân chuyển đổi sản xuất đến kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ kỹ thuật và tìm kiếm thị trường.

Tuy nhiên, tiềm năng tự nhiên chỉ là lợi thế ban đầu. Để nông sản thực sự tạo ra giá trị cao, sản xuất cần được tổ chức theo hướng ổn định, có quy trình, bảo đảm chất lượng và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Người dân không chỉ cần quan tâm đến năng suất mà còn phải chú trọng chất lượng, mẫu mã, phương thức bảo quản, chế biến và khả năng liên kết tiêu thụ. Đây là những yếu tố quyết định để một mô hình sản xuất có thể duy trì lâu dài, thay vì chỉ phát triển trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị và phát triển bền vững, việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi dựa trên đặc điểm từng vùng đất là hướng đi cần thiết. Khi người dân được tiếp cận thông tin, kỹ thuật và thị trường, những lợi thế riêng về khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn nước sẽ có thêm điều kiện phát huy.

Khai thác đúng tiềm năng, tổ chức sản xuất phù hợp và gắn kết chặt chẽ với nhu cầu tiêu thụ sẽ giúp Tuyên Quang từng bước hình thành những vùng sản xuất nông nghiệp đặc trưng. Qua đó, không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo sinh kế ổn định, tăng thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Tin liên quan