TS Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho rằng, kết quả tổng rà soát không chỉ phục vụ việc sửa đổi, bổ sung các quy định, mà còn tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để Thanh tra Chính phủ tham mưu hoàn thiện pháp luật, giai đoạn 2027-2030. Đồ hoạ: PH
- Thanh tra Chính phủ vừa hoàn thành bước đầu tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý Nhà nước. Xin ông cho biết những kết quả nổi bật của đợt rà soát này?
+ TS Trần Đăng Vinh: Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức rà soát toàn diện hệ thống văn bản thuộc phạm vi quản lý Nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đến nay, Thanh tra Chính phủ đã hoàn thành báo cáo sơ bộ theo đúng kế hoạch; sau khi rà soát chuyên sâu và lấy ý kiến rộng rãi sẽ hoàn thiện báo cáo chính thức trình Ban Chỉ đạo vào tháng 10/2026.
Thực hiện Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ban hành kèm theo Quyết định số 05/QĐ-BCĐ ngày 10/4/2026 của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Thanh tra Chính phủ đã tiến hành tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý Nhà nước.
Kết quả bước đầu cho thấy hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý của Thanh tra Chính phủ cơ bản đồng bộ, bao quát các lĩnh vực quản lý Nhà nước, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Tuy nhiên, đợt tổng rà soát cũng đã nhận diện một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.
Cụ thể, Thanh tra Chính phủ phát hiện 4 nội dung tại 2 văn bản quy phạm pháp luật còn chưa rõ ràng, có thể dẫn đến nhiều cách hiểu và gây khó khăn trong quá trình áp dụng; đồng thời phát hiện 5 nội dung còn thiếu quy định pháp luật tại 3 văn bản, chủ yếu trong lĩnh vực thanh tra và kiểm tra chuyên ngành. Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ đã đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định tương ứng.
Đáng chú ý, qua rà soát Luật Thanh tra năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, Thanh tra Chính phủ đã xác định một số nhóm vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, gồm: Hoàn thiện khái niệm và phạm vi hoạt động thanh tra; kiện toàn tổ chức và chức năng của cơ quan thanh tra; xử lý chồng chéo giữa thanh tra và kiểm toán; bổ sung cơ chế khai thác, kết nối dữ liệu phục vụ hoạt động thanh tra; hoàn thiện quy định về theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra; tăng cường chế tài bảo đảm thực hiện kết luận thanh tra; đồng thời nghiên cứu bổ sung một số thẩm quyền cần thiết cho cơ quan thanh tra nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật.
Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, trực tiếp là Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt luôn đồng hành cùng Vụ Pháp chế trong công tác xây dựng thể chế. Ảnh: PV
- Qua đợt tổng rà soát, theo ông, đâu là những vấn đề lớn của hệ thống pháp luật về thanh tra cần ưu tiên hoàn thiện trong thời gian tới?
+ TS Trần Đăng Vinh: Qua tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ nhận thấy hệ thống pháp luật về thanh tra cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện.
Từ kết quả rà soát, Thanh tra Chính phủ xác định 5 nhóm vấn đề trọng tâm.
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện các quy định về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan thanh tra, phù hợp với chủ trương của Đảng về sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế phối hợp và xử lý chồng chéo giữa hoạt động thanh tra với kiểm toán, kiểm tra và các hoạt động kiểm soát quyền lực Nhà nước khác, bảo đảm mỗi nội dung chỉ được kiểm tra, thanh tra khi thật sự cần thiết nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.
Thứ ba, xây dựng đầy đủ cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh tra trong môi trường số, nhất là cơ chế chia sẻ, kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan Nhà nước phục vụ xây dựng định hướng chương trình, kế hoạch thanh tra, lựa chọn đối tượng, nội dung, phạm vi thanh tra và nâng cao chất lượng kết luận thanh tra.
Thứ tư, hoàn thiện cơ chế bảo đảm thực hiện kết luận thanh tra, từ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra đến bổ sung các chế tài đủ mạnh đối với trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kết luận thanh tra.
Thứ năm, nghiên cứu bổ sung một số thẩm quyền cần thiết cho cơ quan thanh tra nhằm nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, công khai, minh bạch theo đúng chủ trương của Đảng và quy định của pháp luật.
Theo TS Trần Đăng Vinh, hệ thống pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý của Thanh tra Chính phủ cơ bản đồng bộ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồ hoạ: PH
- Sau khi hoàn thành tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ sẽ triển khai những nhiệm vụ gì để hiện thực hóa các kết quả rà soát, thưa ông?
+ TS Trần Đăng Vinh: Tổng rà soát chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng là nhanh chóng chuyển kết quả rà soát thành các nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện thể chế cụ thể.
Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ sẽ tập trung triển khai 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, khẩn trương xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các luật mới theo đúng tiến độ; đồng thời tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế những văn bản không còn phù hợp.
Thứ hai, nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Thanh tra và các luật có liên quan theo lộ trình; tập trung hoàn thiện các quy định về tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra, cơ chế xử lý sau thanh tra, tăng cường ứng dụng dữ liệu số, hoàn thiện cơ sở pháp lý phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và nâng cao hiệu lực thực thi kết luận thanh tra.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn ngành Thanh tra, coi dữ liệu là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý Nhà nước, nâng cao chất lượng dự báo, phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa và hỗ trợ xây dựng chính sách.
- Qua đợt tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ có những kiến nghị gì nhằm góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi theo yêu cầu của Đảng và Chính phủ?
+ TS Trần Đăng Vinh: Đợt tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Thanh tra Chính phủ được triển khai không chỉ để thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, mà còn nhằm cụ thể hóa Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược, hướng tới xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, ổn định, minh bạch, khả thi, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước, vừa tạo động lực phát triển.
Các đại biểu dự cuộc họp thẩm định dự thảo Thông tư quy định Bộ Chỉ số đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh: PH
Trên cơ sở kết quả tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ kiến nghị một số định hướng lớn.
Định hướng thứ nhất, nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Thanh tra theo hướng hoàn thiện mô hình tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra; làm rõ vị trí, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; hoàn thiện cơ chế xử lý chồng chéo giữa thanh tra với kiểm toán và các hoạt động kiểm tra; đồng thời bổ sung các quy định bảo đảm thực hiện kết luận thanh tra, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra.
Định hướng thứ hai, nghiên cứu hoàn thiện các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các luật có liên quan để bổ sung những thẩm quyền cần thiết cho cơ quan thanh tra trong quá trình thực thi công vụ; đồng thời thiết kế cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, bảo đảm mọi thẩm quyền được thực hiện đúng pháp luật, công khai, minh bạch và chịu sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền.
Định hướng thứ ba, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành và cơ sở dữ liệu quốc gia thuộc phạm vi quản lý của Thanh tra Chính phủ, tạo nền tảng cho quản lý Nhà nước dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện vi phạm từ sớm, từ xa.
Định hướng thứ tư, tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo theo hướng đồng bộ, hiện đại, đơn giản hóa thủ tục, phân định rõ thẩm quyền và tăng cường ứng dụng công nghệ số, bảo đảm phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!
"Có thể khẳng định, kết quả tổng rà soát lần này không chỉ phục vụ việc sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập trước mắt mà còn tạo cơ sở thực tiễn quan trọng để Thanh tra Chính phủ tham mưu hoàn thiện pháp luật giai đoạn 2027-2030. Đây cũng là sự cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận số 09-KL/TW, góp phần xây dựng cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam hiện đại, đồng bộ, thống nhất, ổn định và có tính dự báo cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", TS Trần Đăng Vinh chia sẻ.
