Cắt giảm thủ tục, phân cấp mạnh trong vấn đề bảo vệ môi trường gắn với trách nhiệm của chính quyền các cấp. Ảnh: Thùy Linh
Cắt giảm đánh giá tác động môi trường phải đi đôi với hậu kiểm chặt chẽ
Góp ý hoàn thiện dự thảo, đại biểu Quốc hội Lý Minh Đức (đoàn TP Cần Thơ) bày tỏ sự thống nhất cơ bản với sự cần thiết sửa đổi các dự án luật nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, song nhấn mạnh, cải cách hành chính không có nghĩa là buông lỏng quản lý.
Về phân loại, phân cấp và cải cách thủ tục hành chính, đối với các nội dung tại dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), đại biểu đề nghị việc cắt giảm đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường cần đi đôi với phân loại dự án theo mức độ rủi ro.
Theo đại biểu, những dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao, ảnh hưởng môi trường cộng đồng dân cư hay làm phát sinh chất thải nguy hại và tác động trên phạm vi liên tỉnh cần được kiểm soát chặt chẽ; đồng thời tăng cường hậu kiểm và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu có thẩm quyền.
Về chuyển đổi số và giám sát môi trường, đại biểu đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, bảo đảm tính chính xác, minh bạch và khả năng truy xuất; cần có cơ chế kiểm tra độc lập đối với hoạt động quan trắc, xử lý nghiêm hành vi làm sai lệch số liệu và công khai thông tin môi trường để người dân tham gia giám sát.
Đại biểu Lý Minh Đức nhấn mạnh quan điểm, hiệu quả của Luật không chỉ được đánh giá bằng số lượng thủ tục được cắt giảm, mà quan trọng hơn là mức độ giảm ô nhiễm, chất lượng môi trường sống được cải thiện, quyền và lợi ích chính đáng của người dân được bảo vệ tốt hơn.
Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải (đoàn Hà Nội) nhận định, cần đánh giá hiệu quả sửa luật từ hai khía cạnh: Doanh nghiệp có thuận lợi hơn trong thực hiện thủ tục hành chính, giảm chi phí hay không; người dân có được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ ô nhiễm môi trường hay không.
Đại biểu ghi nhận các nội dung bổ sung như giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường; quy định trách nhiệm giám sát của cơ quan thẩm định, cấp phép,...
Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh việc giảm tiền kiểm phải đi đôi với khả năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý nguy cơ ô nhiễm từ sớm. Công tác hậu kiểm cần đủ năng lực phòng ngừa thiệt hại, bởi khi nguồn nước đã ô nhiễm, chất độc phát tán và gây tác hại, việc xử phạt dù nghiêm khắc cũng khó khắc phục triệt để hậu quả.
“Dữ liệu có thể cảnh báo rồi nhưng chúng ta vào cuộc chậm, hành động chậm thì hệ lụy cho xã hội vẫn có thể gây ra” - đại biểu nói.
Tăng cường xử phạt đi kèm giám sát thường xuyên trong bảo vệ môi trường
Đại biểu Quốc hội Lê Thị Thúy Sen (đoàn Hưng Yên) đánh giá, dự thảo cần thiết kế những thiết chế xử phạt đủ mạnh với các hành vi vi phạm, gây ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, cần có các phương pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng đối với việc bảo vệ môi trường.
Cũng góp ý về nội dung này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân, (đoàn Tây Ninh) cho hay, cần bổ sung các cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên, liên tục việc bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp. Nếu chỉ tập trung vào việc tăng mức xử phạt có thể dẫn đến phát sinh tiêu cực.
Đại biểu đánh giá cao việc dự thảo đã đưa báo cáo đánh giá tác động môi trường về địa phương cấp phép, đồng thời cắt giảm một số nội dung không cần thiết trong báo cáo.
Đại biểu đề nghị ban soạn thảo rà soát, tiếp tục cắt giảm thủ tục, phân cấp mạnh trong vấn đề bảo vệ môi trường gắn với trách nhiệm của chính quyền các cấp. Đồng thời, dự thảo nên bổ sung trách nhiệm và quyền hạn của các tổ chức chính trị - xã hội bên cạnh Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm tăng cường hiệu quả giám sát và phản biện xã hội trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
