Phải cung cấp thông tin, xử lý từ sớm
Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Truyền thông chính sách phải kịp thời, chính xác, dễ hiểu; tăng giải thích, đối thoại, lắng nghe, tạo đồng thuận bằng sự thật, lý lẽ, kết quả thực tiễn”. Yêu cầu ấy được đặt trong phương châm “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả”, trong đó thuyết phục được xác định là phương thức chủ đạo.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị sáng 3/9 - Ảnh: Nhật Bắc
Trong cách tiếp cận, trọng tâm không còn chỉ là đưa nội dung văn bản đến được nhiều người, nhanh hay rộng đến đâu. Câu hỏi cần đặt ra là người dân, doanh nghiệp có hiểu đúng tinh thần của chủ trương hay không; vấn đề họ quan tâm đã được giải thích thỏa đáng chưa? Những vướng mắc phát sinh từ thực tế có được tiếp nhận và phản hồi kịp thời hay vẫn nằm ngoài dòng chảy truyền thông?
Đòi hỏi đó càng trở nên cấp thiết trong môi trường số, nơi quá trình tiếp nhận và hình thành dư luận đã thay đổi rất nhanh. Theo Báo cáo Digital 2026 Vietnam, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet, khoảng 79 triệu người sử dụng mạng xã hội, tương đương 77,6% dân số; 92,3% người sử dụng internet có mặt trên ít nhất một nền tảng mạng xã hội.
Vì vậy, chủ trương vừa công bố có thể lập tức được chia nhỏ, bình luận, diễn giải lại bằng video, hình ảnh, những đoạn trích ngắn hoặc trải nghiệm cá nhân. Tốc độ lan truyền rất nhanh nhưng độ chính xác không phải lúc nào cũng đi cùng tốc độ thông tin. Chi tiết chưa được giải thích đầy đủ có thể bị hiểu khác đi. Câu hỏi chưa có lời giải đáp thường nhanh chóng nhường chỗ cho suy đoán.
Khoảng trống đáng lo không chỉ là lúc cơ quan có trách nhiệm chưa phát đi thông tin. Có những thời điểm văn bản đã được đăng đầy đủ nhưng người chịu tác động vẫn chưa biết quy định ấy thay đổi điều gì đối với mình, phải thực hiện ra sao, chi phí phát sinh thế nào, vướng mắc cần hỏi ở đâu. Lượng nội dung xuất hiện rất nhiều nhưng phần quan trọng nhất đối với công chúng vẫn thiếu.
Nâng cao chất lượng truyền thông
Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 của Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Chính phủ, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Ngô Đông Hải đề nghị nâng cao chất lượng truyền thông ngay từ khâu xây dựng chủ trương, tham mưu, ban hành đến tổ chức thực hiện; bảo đảm nội dung đầy đủ, kịp thời, không để khoảng trống gây băn khoăn, lo lắng trong xã hội.
Bên cạnh đó, yêu cầu chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; nâng cao năng lực cung cấp và định hướng ngay trong quá trình tham mưu, xây dựng, triển khai chính sách cũng được nhấn mạnh.
Truyền thông chính sách không nên chỉ bắt đầu sau khi văn bản đã được ký ban hành. Việc cung cấp thông tin, giải thích tác động và tiếp nhận phản hồi cần được thực hiện ngay trong quá trình xây dựng chủ trương, bởi đây là thời điểm những vấn đề có thể phát sinh trong thực tế được nhận diện sớm nhất. Những băn khoăn chính đáng của người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động, nếu được lắng nghe đầy đủ, cũng sẽ giúp cơ quan có trách nhiệm nhìn rõ hơn những điểm còn vướng, từ đó hạn chế khoảng cách giữa chính sách trên giấy và quá trình triển khai.
Thực tế được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu tại hội nghị cũng rất đáng lưu ý. Ở một số địa phương, nhiệm vụ đã triển khai tốt nhưng công tác thông tin, truyền thông chưa theo kịp, khiến người dân chưa hiểu đầy đủ. Từ thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải chủ động cung cấp thông tin chính thống, làm chủ các nền tảng mạng xã hội và xử lý tình huống theo quy trình bài bản, khoa học.
Như vậy, chủ trương đúng và tổ chức thực hiện tốt vẫn chưa phải toàn bộ câu chuyện. Kết quả nếu không được giải thích đầy đủ thì xã hội có thể không nhận biết được; chủ đích của cơ quan quản lý và cảm nhận của người dân vẫn có khả năng tồn tại khoảng cách.
Phiên thảo luận với chủ đề “Hướng đi nào cho truyền thông chính sách để hỗ trợ địa phương phát triển?” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026. Ảnh: Thanh Tuấn
Đó cũng là lý do hiệu quả truyền thông không thể đo đơn thuần bằng số tin, bài, lượt đăng hay số nền tảng đã phủ. Những chỉ dấu ấy có giá trị về phạm vi tiếp cận, nhưng chưa trả lời được câu hỏi quan trọng hơn: công chúng hiểu gì sau khi đọc, điều gì còn băn khoăn, phản hồi nào cần được tiếp nhận, vấn đề nào cần cơ quan thực thi điều chỉnh.
Phản ánh vướng mắc không phải đi ngược truyền thông chính sách
Điều xã hội cần ở báo chí là khả năng lựa chọn phần cốt lõi, lý giải tác động, đặt chính sách vào bối cảnh thực tế, tìm đến cơ quan có trách nhiệm để giải đáp vấn đề chưa rõ, đồng thời phản ánh ngược trở lại những gì người dân và doanh nghiệp đang gặp trong quá trình thực hiện.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng lưu ý yêu cầu triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, không để tình trạng cấp trên thực hiện quyết liệt nhưng phía dưới vẫn phát sinh sự cố. Những sơ suất trong tổ chức thực hiện có thể bị khai thác, bởi vậy công việc phải được làm tốt, đúng ngay từ đầu và các tình huống phát sinh cần xử lý nhanh, kịp thời, đồng bộ.
Nội dung này gợi ra một yêu cầu khác đối với báo chí: phản ánh vướng mắc không phải đi ngược truyền thông chính sách. Ngược lại, chỉ ra nơi thực thi chưa thống nhất, phát hiện khoảng cách giữa quy định với thực tiễn và chuyển những vấn đề đó đến đúng cơ quan có trách nhiệm chính là cách góp phần làm cho chủ trương được thực hiện đúng hơn.
Cũng cần tránh cách hiểu đổi mới truyền thông đơn thuần là tăng video, infographic, podcast hoặc đưa cùng nội dung lên nhiều nền tảng. Công nghệ làm thay đổi phương thức tiếp cận nhưng không thể tự tạo nên chất lượng.
Mỗi nội dung chính sách cần một cách truyền đạt phù hợp. Văn bản dài, nhiều tầng nghĩa cần được phân tích để làm rõ bản chất. Cách thể hiện vì thế phải xuất phát từ nhu cầu tiếp nhận của công chúng, thay vì chạy theo số lượng sản phẩm truyền thông.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công cụ phân tích đang mở rộng khả năng theo dõi xu hướng, phát hiện vấn đề, dự báo phản ứng xã hội. song công nghệ chỉ giúp nhận biết tín hiệu nhanh hơn. Quyền xác nhận, trách nhiệm giải thích và quyết định xử lý cuối cùng vẫn thuộc về con người.
Cơ quan xây dựng và thực thi chính sách phải chủ động giải thích ngay từ đầu, dự liệu vấn đề dư luận quan tâm, công khai dữ liệu cần thiết, xác định đầu mối chịu trách nhiệm. Báo chí phải biết đặt câu hỏi từ thực tế, kiểm chứng, phân tích, làm rõ tác động và chuyển phản hồi của người dân, doanh nghiệp trở lại quá trình điều hành. Công chúng cũng cần được cung cấp đủ căn cứ để tự đánh giá thay vì bị cuốn theo những cách diễn giải thiếu kiểm chứng.
Đến lúc ấy, dòng chảy không còn dừng ở chiều từ cơ quan ban hành xuống người tiếp nhận. Chủ trương đi vào cuộc sống, còn phản hồi từ cuộc sống trở lại nơi xây dựng và thực thi chính sách.
Đó mới là ý nghĩa thực chất của truyền thông chính sách trong bối cảnh hiện nay: không phải nói nhiều hơn, mà nói đúng vấn đề hơn; không chờ dư luận phát sinh mới giải thích, mà chủ động cung cấp điều công chúng cần biết. Không chỉ đưa chính sách đến đời sống, mà còn đưa những vấn đề của đời sống trở lại quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng và truyền thông chính sách; siết chặt kỷ luật thực thi; lấy dữ liệu, sản phẩm, chuyển biến thực tế và sự hài lòng của Nhân dân làm căn cứ đánh giá.
