Tinh gọn để gần dân là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước hướng tới tầm nhìn 2045, hiệu quả dù mới chỉ bước đầu, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã khẳng định chủ trương tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là xu thế tất yếu.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp khẳng định chủ trương tinh gọn bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là xu thế tất yếu. Ảnh: Trung tâm Hành chính công phường Phương Liệt (Hà Nội)
Chính quyền địa phương 2 cấp: Chất lượng phục vụ nâng lên rõ rệt
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh, việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đạt nhiều kết quả quan trọng
Đó là hành lang pháp lý được ban hành đồng bộ, bộ máy đi vào hoạt động ổn định, nhiệm vụ chính trị được thực hiện xuyên suốt, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp được nâng lên rõ rệt, với phương châm phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, bảo đảm tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Sở Nội vụ thành phố Đồng Nai cho biết, về giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp đáp ứng yêu cầu phát triển của Đồng Nai cho thấy, cải cách hành chính và chuyển đổi số tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ trong hoạt động của chính quyền.
Trong 6 tháng đầu năm, Hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố và 95 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được vận hành ổn định, bảo đảm giải quyết công việc liên tục. Toàn thành phố đã tiếp nhận 654.527 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết trước hạn đạt 99,9% ở cấp thành phố và 99,59% ở cấp xã; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt 100%, góp phần giảm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, với Đồng Nai, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức được xác định là khâu then chốt quyết định chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp.
“Những kết quả trên được phản ánh rõ nét qua các chỉ số đánh giá chất lượng quản lý. Năm 2025, thành phố Đồng Nai xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố về Chỉ số cải cách hành chính và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước… Đây là minh chứng cho sự lãnh đạo quyết liệt của Thành ủy, sự điều hành linh hoạt của UBND thành phố và tinh thần trách nhiệm, nỗ lực của toàn hệ thống chính trị trong việc xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ”, theo Sở Nội vụ Đồng Nai.
Nhiều cách làm linh hoạt trong giải quyết thủ tục hành chính cho người dân được địa phương triển khai. Ảnh minh họa: UBND xã Khúc Thừa Dụ (Hải Phòng)
Cấp xã trực tiếp tiếp dân, xử lý kiến nghị, giữ ổn định đời sống dân cư
Hà Nội lại có điểm sáng riêng. Theo Sở Nội vụ Hà Nội, sau sắp xếp, cấp xã không còn là cấp “chuyển tiếp” đơn thuần, mà trở thành cấp trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, tiếp dân, xử lý phản ánh, kiến nghị và giữ ổn định đời sống dân cư.
Từ thực tiễn đó, Hà Nội xác định năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp phải được nhìn trên 5 phương diện: Năng lực nắm nhiệm vụ; năng lực tổ chức bộ máy và bố trí con người; năng lực xử lý quy trình và dữ liệu; năng lực điều hành, phối hợp, kiểm tra; và năng lực phục vụ Nhân dân tại địa bàn dân cư.
Sở Nội vụ cho biết, cách làm của Hà Nội là không chờ phát sinh vướng mắc mới xử lý, mà chủ động ban hành văn bản hướng dẫn, tập huấn, kiểm tra, đôn đốc từ đầu để bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục.
Các chính sách lớn liên quan đến thôn, tổ dân phố; vị trí việc làm; số lượng, cơ cấu ủy viên UBND; quản lý công chức, viên chức; cơ chế tự chủ đơn vị sự 194 nghiệp công lập; nguồn nhân lực chất lượng cao được tham mưu đồng bộ. Đây là nền tảng để cấp xã có căn cứ tổ chức thực hiện, không làm theo kinh nghiệm riêng lẻ, không để mỗi nơi hiểu một cách.
Nhờ đó, chính quyền địa phương 2 cấp của Thủ đô vận hành hiệu quả, đáp ứng ngày càng cao mục tiêu tinh gọn để gần dân.
Không chỉ ở Đồng Nai, hay Hà Nội, nhiều tỉnh, thành khác cũng ghi nhận những bước tiến tích cực. Như với Thái Nguyên, Sở Nội vụ của tỉnh lại quan tâm đề cập đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố.
Điều này cho thấy, yêu cầu sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố ở Thái Nguyên là rất cần thiết, nhất là trong điều kiện tỉnh có địa bàn miền núi, diện tích rộng, có khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi địa hình chia cắt, giao thông còn khó khăn, phong tục, tín ngưỡng và sự gắn kết cộng đồng dân cư có ảnh hưởng trực tiếp đến phương án sắp xếp.
Đến thời điểm tổng hợp đầu tháng 7 vừa qua, 92/92 xã, phường đã có dữ liệu, đã xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, trình và ban hành nghị quyết của HĐND cấp xã về sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Tỷ lệ tán thành chung của Nhân dân đạt khoảng 94,73%, thể hiện sự đồng thuận cao đối với chủ trương sắp xếp.
Kết quả này có ý nghĩa rất lớn đối với tỉnh miền núi như Thái Nguyên. Việc giảm hơn một nửa số đầu mối thôn, tổ dân phố không chỉ góp phần tinh gọn tổ chức ở cơ sở, mà còn tạo điều kiện để tập trung nguồn lực cho hạ tầng cộng đồng, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và giảm áp lực quản lý cho chính quyền cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bước tiến tất yếu của yêu cầu bộ máy hành chính tinh gọn
Từ thực tiễn Thái Nguyên nói trên, có thể khẳng định: Sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố ở địa bàn miền núi là công việc khó, nhạy cảm, khối lượng lớn, thời gian gấp, nhưng nếu có sự lãnh đạo tập trung, chỉ đạo quyết liệt, dữ liệu đầy đủ, quy trình dân chủ, chính sách nhân văn và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị thì sẽ tạo được đồng thuận cao, đạt mục tiêu tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở và chất lượng phục vụ Nhân dân.
Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ ở việc giảm một cấp trung gian trong bộ máy, mà ở chỗ nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện đã được phân cấp trực tiếp cho cấp xã, nhờ đó bộ máy tinh gọn, gần dân.
“Từ chỗ chủ yếu tiếp nhận và chuyển hồ sơ, chính quyền cơ sở trở thành cấp trực tiếp giải quyết công việc cho người dân. Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền chi tiết, cụ thể đối với các cấp, các ngành đã mang lại những tín hiệu tích cực được thể hiện bằng các chỉ số về cải cách hành chính, giải quyết thủ tục hành chính… ngày càng hiệu quả hơn với tinh thần gần dân, phục vụ người dân”, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết.
Những kết quả này cho thấy chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp từng bước được nâng lên, đồng thời phản ánh những chuyển biến tích cực trong hoạt động của nền hành chính nhà nước sau một năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp.
