Chuyên gia vạch trần điểm phi lý vụ phá hoại Nord Stream, nhắm tới thủ phạm khác

Alan Riley - chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Năng lượng Toàn cầu thuộc Viện Atlantic Council và là đồng tác giả báo cáo về vụ phá hoại Nord Stream - chia sẻ trong cuộc phỏng vấn độc quyền với TVP World rằng, kết luận của các công tố viên Đức cho hay, người Ukraina đứng sau những vụ nổ làm tê liệt tuyến khí đốt chính của Nga sang châu Âu không thuyết phục và có nhiều yếu tố cho thấy sự liên quan của Nga.

Báo cáo “Underwater Mayhem” (Hỗn loạn dưới lòng biển) của Alan Riley nêu hàng loạt manh mối cho thấy, Nga có liên quan trong vụ phá hoại.

“Vụ nổ xảy ra đúng chỗ giao giữa phần do phương Tây xây và phần Nga tiếp quản", ông nói. Địa điểm nằm trên nhánh Nord Stream 2B - đoạn do Nga tiếp quản sau khi các nhà thầu phương Tây dừng thi công vì lệnh trừng phạt năm 2019.

Trong thời gian đường ống xây dựng, binh sĩ Nga từng được phát hiện xuất hiện quanh khu vực, trong đó có thành viên của đơn vị tác chiến số 313 thuộc Hạm đội Baltic của Nga, lực lượng chuyên ứng phó các hoạt động phá hoại dưới nước.

Ngoài lực lượng đặc nhiệm này, còn có nhiều tài sản quân sự khác của Nga quanh hiện trường. Ông Riley dẫn bằng chứng vệ tinh cho thấy sự xuất hiện của tàu nghiên cứu Nga có khả năng do thám và triển khai thiết bị điều khiển từ xa dưới nước. Đáng chú ý, toàn bộ các tàu đều tắt hệ thống định danh tự động (AIS) nhưng vẫn bị vệ tinh phát hiện.

Ông cho biết, trước vụ nổ Nord Stream vài ngày, nhiều tàu tắt AIS tương tự cũng xuất hiện gần vị trí. Sau vụ nổ, 3 tàu Nga tìm cách tiếp cận khu vực bị tàu NATO chặn lại và hộ tống ra ngoài.

“Từng chi tiết riêng lẻ chưa đủ là bằng chứng trực tiếp, nhưng ghép lại thì bức tranh này cực kỳ thuyết phục" - ông nói.

Tuy vậy, giới chức Đức vẫn tin rằng, nhóm phá hoại là người Ukraina, hành động trên một chiếc du thuyền. Ông Riley cho rằng, giả thuyết này phi lý.

“Người ta muốn chúng ta tin rằng một du thuyền có thể chở thợ lặn, thuốc nổ hạng nặng, rồi đánh trúng 4 điểm khác nhau trên tuyến đường ống quốc tế khổng lồ, trong khoảng thời gian rất ngắn. Thời tiết khi đó (tháng 9.2022) chỉ cho phép hành động trong vòng 24 giờ" - ông chỉ ra.

Ông Riley còn nghi ngờ về danh tính các nghi phạm. Một người bị liệt vào danh sách phá hoại ở Ukraina, người khác lại sống ở Krasnodar, Nga. “Nếu là thủ phạm phá đường ống của Nga, khả năng anh sống yên ổn ở một thành phố Nga gần như bằng không" - ông lưu ý.

Ông cũng thấy khó hiểu khi nhóm phá hoại bí mật lại treo cờ Ukraina trên du thuyền. “Chi tiết này giống một màn ngụy trang" - ông bình luận.

Khi được hỏi về động cơ khiến Nga tự phá hoại đường ống của mình, ông Riley trả lời thẳng: “Lý do chính là tiền". Ông chỉ ra, đến tháng 9.2022, Nga đã thực hiện chính sách cắt khí đốt với khách hàng Tây Âu nhằm gây sức ép trong bối cảnh xung đột ở Ukraina. Việc phá đường ống sẽ đẩy giá khí đốt lên cao nhưng cũng có nguy cơ khiến Nga đối mặt với hàng loạt vụ kiện dân sự do ngừng cung cấp khí đốt.

“Chính vì thế, họ dùng lý do bất khả kháng hạn chế mức bồi thường. Đây mới là mấu chốt" - ông Riley nhấn mạnh.