Tía tô là một thảo dược quý được sử dụng lâu năm và phổ biến và có khả năng hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như hạ axit uric trong máu... Ảnh: Đức Vân
Tía tô còn có khả năng chống viêm, chống dị ứng, chống oxy hóa, chống ung thư, chống vi khuẩn, chống trầm cảm...
Một số nghiên cứu đã từng được công bố tại Việt Nam bước đầu cho thấy chiết xuất từ lá tía tô có tiềm năng hỗ trợ giảm axit uric trong máu. Trong đó, nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận mức giảm từ 14-37% trên mô hình thực nghiệm.
Cơ chế được cho là liên quan đến khả năng ức chế enzym xanthine oxidase - yếu tố tham gia vào quá trình hình thành axit uric. Tuy vậy, các chuyên gia khuyến cáo đây chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thể thay thế điều trị y khoa cũng như chế độ ăn uống hợp lý.
Nghiên cứu này của nhóm tác giả gồm Dương Phan Nguyên Đức, Võ Thanh Phong, Nguyễn Thành Triết, khoa Y học cổ truyền - Trường ĐH Y Dược TPHCM và Nguyễn Thị Bảy, khoa Y, Đại học Quốc gia TPHCM vừa nghiên cứu thành công tác dụng hạ acid uric máu của cao chiết ethanol phối hợp chứa tía tô và râu mèo trên chuột nhắt trắng.
Theo Y học cổ truyền, tía tô có tác dụng khu phong, tán hàn; râu mèo có tác dụng thanh nhiệt, trừ thấp. Hai dược liệu này đều có tác dụng trong điều trị biểu hiện tương tự như viêm khớp gút: Đau khớp, sưng nóng đỏ khớp…
Các công trình nghiên cứu đã ghi nhận cao chiết tía tô có tác dụng ức chế enzym xanthine oxidase in vitro và hạ axit uric máu in vivo với tính an toàn cao, không tìm thấy độc tính nguy hiểm. Tuy nhiên, sử dụng tía tô đường uống làm toan hóa nước tiểu, gây tích tụ axit uric trong nước tiểu.
Trong khi đó, cây râu mèo có tác dụng kiềm hóa nước tiểu, tăng thải acid uric qua đường niệu. Hai dược liệu này đều chứa thành phần flavonoid, acid hữu cơ và tinh dầu, trong đó, flavonoid là hợp chất đóng vai trò quan trọng trong tác dụng hạ axit uric của cả tía tô và râu mèo.
Phối hợp hai dược liệu này vừa làm giảm sản xuất axit uric do ức chế enzym xanthine oxidase, vừa tăng đào thải axit uric qua nước tiểu do kiềm hóa nước tiểu.
Nhóm các nhà khoa học nghĩ đến kết hợp tía tô và râu mèo để thử nghiệm khả năng hạ axit uric trong máu, thử nghiệm trên chuột nhắt trắng.
Dược liệu tía tô được thu hái tại Long An, dược liệu râu mèo được thu mua trên thị trường. Các dược liệu được ngấm kiệt với ethanol 70%. Dịch chiết cô đặc bằng máy quay để loại hết cồn, sau đó cô cách thủy để được cao đặc hỗn hợp chứa tía tô và râu mèo.
Theo nhóm nghiên cứu, hiện nay tía tô đang được sử dụng rất nhiều trong các chế phẩm hạ axit uric máu và điều trị bệnh gút nhưng nguồn nguyên liệu chủ yếu là cao tía tô nhập từ Nhật Bản, trong khi ở Việt Nam tía tô phát triển rất nhiều và được sử dụng khá phổ biến. Tương tự, râu mèo là một trong những dược liệu được xuất khẩu của Việt Nam.
Cả hai dược liệu này đều sinh trưởng và phát triển tốt trong môi trường khí hậu nhiệt đới gió mùa của nước ta, trữ lượng lớn và được sử dụng từ rất lâu trong y học cổ truyền.
Hơn nữa, tía tô và râu mèo ngoài tác dụng hạ axit uric máu còn giúp điều hòa các rối loạn chuyển hóa đi kèm, làm giảm nguy cơ sỏi thận và bảo vệ thận.
Các cách sử dụng lá tía tô thường gặp:
1. Uống nước lá tía tô (cách đơn giản, hiệu quả nhất): 1 nắm lá tía tô tươi (10–20g) rửa sạch, đun với khoảng 500ml nước, uống trong ngày (1–2 lần), giúp lợi tiểu nhẹ, hỗ trợ thải axit uric qua nước tiểu.
2. Hãm trà tía tô (dễ uống hơn): Lá tía tô phơi khô hãm như trà (5–10 phút). Cách này có ưu điểm là dễ uống, ít mùi hăng, có thể dùng hằng ngày.
3. Ăn tía tô trong bữa ăn: Ăn sống (rau kèm) hoặc nấu canh, cháo giải cảm theo dân gian, giúp bổ sung hoạt chất chống viêm.
4. Dùng dạng cao/chiết xuất. Một số sản phẩm chiết xuất tía tô có thể ức chế enzyme tạo axit uric. Nếu dùng các sản phẩm dạng này nên có tư vấn chuyên môn.
