Ngày 21/9, HĐND TP. Hồ Chí Minh khai mạc Kỳ họp thứ năm (kỳ họp chuyên đề) khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Tại kỳ họp, HĐND thành phố xem xét 38 nội dung, trong đó có nhiều nghị quyết quan trọng như: quy hoạch tổng thể thành phố; quy hoạch không gian ngầm; quy hoạch khu vực TOD; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư; chính sách hỗ trợ y tế, giáo dục; thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ…
Trong đó có dự thảo nghị quyết quy định mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng sử dụng điện trong phạm vi quản lý của thành phố; trách nhiệm của đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp. Nghị quyết được ban hành nhằm triển khai Khoản 1 Điều 25 Luật Phát triển đô thị.
Kỳ họp thứ năm HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI xem xét 38 nội dung, trong đó có dự thảo nghị quyết mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp.
Nguồn điện tại chỗ đáp ứng chưa đến một nửa nhu cầu
Theo Tờ trình số 1275/TTr-UBND ngày 18/9/2026 của UBND TP. Hồ Chí Minh, thành phố hiện được cấp điện từ Trung tâm Nhiệt điện Phú Mỹ (công suất 4.166 MW) và Tuabin khí hỗn hợp Bà Rịa (344 MW). Tổng công suất nguồn tại chỗ là 4.510 MW, mới đáp ứng khoảng 47% công suất tiêu thụ, trong khi phụ tải cực đại năm 2026 đạt khoảng 9.670 MW, sản lượng điện tiêu thụ khoảng 60 tỷ kWh. Thành phố còn thiếu khoảng 5.160 MW và phụ thuộc nhiều vào nguồn điện truyền tải từ hệ thống điện quốc gia. Bên cạnh đó, thành phố có khoảng 25.247 hệ thống điện mặt trời mái nhà, công suất lắp đặt 1.928 MWp (số liệu đến ngày 30/6/2026), nhưng sản lượng điện dư phát lên lưới và tự dùng năm 2025 chỉ tương đương khoảng 1,75% sản lượng điện thương phẩm.
Áp lực này sẽ còn lớn hơn. Dự báo đến năm 2030, công suất cực đại của thành phố khoảng 16.103 MW, sản lượng điện khoảng 93,972 tỷ kWh. Ngay cả khi các dự án LNG Hiệp Phước, LNG Long Sơn, điện rác, điện gió và điện mặt trời mái nhà hoàn thành đúng tiến độ, nguồn điện tại chỗ chỉ khoảng 10.000 MW, thành phố vẫn phải huy động thêm khoảng 6.000 MW.
Theo báo cáo của UBND thành phố gửi Bộ Công Thương và đơn vị vận hành hệ thống điện, thị trường điện quốc gia hồi tháng 3/2026, với kịch bản phụ tải tăng cao, thành phố có nguy cơ thiếu khoảng 354 MW vào giờ cao điểm buổi tối. Trong kịch bản cực đoan, mức thiếu hụt có thể lên tới 723 - 1.226 MW, tập trung vào các tháng 4 - 6.
Trong khi đó, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) theo Nghị định 57/2025/NĐ-CP, được sửa đổi tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP, chỉ áp dụng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn. Theo Thông tư 29/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, đó là khách hàng có sản lượng tiêu thụ bình quân từ 20.000 kWh/tháng (mua qua lưới điện kết nối riêng) hoặc từ 200.000 kWh/tháng (mua qua lưới điện quốc gia).
Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường trình bày các tờ trình tại kỳ họp, trong đó có dự thảo nghị quyết mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp.
Tờ trình nhận định, nhiều doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn, nhất là ở khu công nghiệp, khu công nghệ cao, có nhu cầu lớn mua điện trực tiếp từ nguồn năng lượng tái tạo để được cấp chứng chỉ phục vụ xuất khẩu. Việc chỉ cho phép khách hàng sử dụng điện lớn tham gia sẽ hạn chế số doanh nghiệp tiếp cận, ảnh hưởng đến năng lực xuất khẩu, hoạt động thu hút đầu tư và kìm hãm phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái. Vì vậy, UBND thành phố cho rằng mở rộng đối tượng tham gia DPPA sẽ đáp ứng nhu cầu điện xanh của doanh nghiệp xuất khẩu trong các ngành điện tử, dệt may, da giày, thép; đa dạng hóa chủ thể mua bán điện, thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh và huy động nguồn lực xã hội đầu tư vào nguồn điện.
Điện LNG vào cơ chế mua bán trực tiếp qua lưới điện riêng
Theo dự thảo, nghị quyết bổ sung hai nhóm đối tượng tham gia mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng: đơn vị phát điện từ nhà máy nhiệt điện sử dụng nhiên liệu LNG; khách hàng sử dụng điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Các đối tượng này áp dụng nguyên tắc, điều kiện, trình tự, trách nhiệm và chế độ báo cáo như đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, khách hàng sử dụng điện lớn theo Nghị định 57/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 243/2026/NĐ-CP). Đồng thời phải tuân thủ pháp luật về quy hoạch, đầu tư, giấy phép hoạt động điện lực, an toàn điện, xây dựng, đất đai, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy và hợp đồng mua bán điện. Theo UBND thành phố, nghị quyết không đặt ra cơ chế, nguyên tắc mới và không phát sinh thủ tục hành chính mới.
Nghị quyết chỉ mở rộng đối với hình thức qua lưới điện riêng, không mở rộng qua lưới điện quốc gia. Tờ trình lý giải, đối tượng mở rộng chủ yếu là khách hàng có sản lượng tiêu thụ nhỏ, ít có nhu cầu mua qua lưới quốc gia do phải bù chi phí truyền tải, vận hành hệ thống và tổn thất điện năng; điều kiện tham gia và thủ tục cũng phức tạp hơn. Ngoài ra, giá bán lẻ, phí dịch vụ hệ thống, giá thị trường giao ngay chưa có cơ sở dự báo rõ khi thị trường điện cạnh tranh chưa hoàn thiện. Ngược lại, giao dịch qua lưới điện riêng đơn giản hơn, điện đi thẳng từ nguồn phát đến nơi tiêu thụ, giá do hai bên thỏa thuận và không giới hạn công suất tối thiểu.
Khách hàng trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao là nhóm đối tượng được đề xuất mở rộng tham gia mua bán điện trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng.
Đáng chú ý là việc đưa nhiệt điện LNG vào diện tham gia. TP. Hồ Chí Minh đang triển khai 3 dự án LNG: Hiệp Phước giai đoạn 1 (1.200 MW, đang xây dựng), Hiệp Phước giai đoạn 2 (1.500 MW, đang điều chỉnh chủ trương đầu tư) và Long Sơn (1.500 MW, đang mời gọi đầu tư), tổng cộng khoảng 4.200 MW. Riêng giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư khoảng 18.911 tỷ đồng, đã ký hợp đồng mua bán điện với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), khởi công ngày 26/3/2026, dự kiến cung cấp trung bình hơn 7 tỷ kWh/năm, tương đương khoảng 12% điện thương phẩm dự kiến năm 2026 của thành phố.
Tuy nhiên, theo tờ trình, EVN chỉ cam kết mua không thấp hơn 65% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm, khiến việc bố trí vốn và triển khai nhiều dự án bị chậm. Nếu được bán trực tiếp phần sản lượng còn lại cho khách hàng trong khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các dự án sẽ có thêm đầu ra ổn định, tăng khả năng thu hút vốn và đẩy nhanh tiến độ. Tờ trình cũng nhấn mạnh, điện LNG bổ trợ cho năng lượng tái tạo, do điện mặt trời gần như không có công suất trong khung giờ cao điểm 17h – 20h, đúng thời điểm thành phố có nguy cơ thiếu điện.
Quá trình xây dựng dự thảo do Sở Công Thương chủ trì, qua nhiều lần khảo sát của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố, tham vấn các sở, ngành, Bộ Công Thương và thẩm định theo quy định. Nghị quyết dự kiến tạo điều kiện để nhà máy nhiệt điện LNG và khách hàng trong các khu, cụm công nghiệp tiếp cận cơ chế mua bán điện trực tiếp, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và thu hút đầu tư. Việc thực hiện không phát sinh yêu cầu bổ sung kinh phí, do sử dụng bộ máy và hạ tầng hiện có.
Theo điều chỉnh Quy hoạch điện VIII (Quyết định 768/QĐ-TTg), đến năm 2030 nhiệt điện LNG đạt 22.524 MW; điện mặt trời 46.459 - 73.416 MW; điện gió trên bờ, gần bờ 26.066 - 38.029 MW.
