Với những người trực tiếp hưởng lương hưu, mỗi kỳ điều chỉnh là một sự an ủi lớn trước áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ. Ảnh: VGP/TC
Những ngày qua, dư luận xã hội, đặc biệt là những người nghỉ hưu, đang xôn xao trước dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hằng tháng do Bộ Nội vụ đề xuất. Trong bối cảnh giá cả hàng hóa có xu hướng leo thang, việc tăng lương hưu không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là một chính sách an sinh xã hội mang tính nhân văn sâu sắc.
Hướng tới sự công bằng và chia sẻ
Theo dự thảo, Bộ Nội vụ đã đưa ra hai phương án cụ thể để lấy ý kiến rộng rãi.
Phương án 1: Điều chỉnh tăng thêm 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu hiện hưởng của tháng 6/2026. Phương án này được đánh giá là ưu tiên trực tiếp cho những người có mức lương hưu thấp, giúp họ có một khoản tăng tuyệt đối ổn định để trang trải chi phí sinh hoạt thiết yếu.
Phương án 2: Điều chỉnh tăng đồng đều 8% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH của tháng 6/2026 cho tất cả các đối tượng. Phương án này bám sát nguyên tắc "đóng - hưởng" của Luật BHXH, đảm bảo tính tương xứng với mức đóng góp của người lao động trong suốt quá trình làm việc.
Đặc biệt, dự thảo còn bổ sung cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ cho nhóm nghỉ hưu trước năm 1995. Cụ thể, nếu sau khi điều chỉnh mà mức lương vẫn dưới 3,8 triệu đồng/tháng, người hưởng sẽ được tăng thêm để đạt ngưỡng này. Đây là nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách thu nhập và đảm bảo mức sống tối thiểu cho nhóm đối tượng vốn chịu nhiều thiệt thòi do mức lương cơ sở cũ thấp.
Với người nghỉ hưu, mỗi kỳ tăng lương là một niềm vui, nhưng đi kèm với đó vẫn là những nỗi lo toan thường nhật về cơm áo gạo tiền và chi phí y tế.
Ông Vũ Xuân Minh (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội) một cán bộ nghỉ hưu chia sẻ: “Ở đất Thủ đô, mức lương hưu hiện nay nếu không tằn tiện lắm thì khó mà đủ trong thời buổi giá cả leo thang. Chưa kể tuổi già phát sinh đủ thứ, từ tiền thuốc men đến tiền cưới hỏi, giỗ chạp. Mỗi lần đi đám xá là một lần phải tính toán chi li. Khi nghe tin đề xuất tăng lương từ 1/7/2026, tôi mừng lắm. Tôi mong Nhà nước sớm thông qua để những người như tôi có thêm đồng ra đồng vào, cải thiện bữa ăn và không phải quá lo lắng mỗi khi giá rau, giá thịt tăng lên".
Đồng quan điểm, bà Lê Thị Lan (Phương Liệt, Hà Nội), một cán bộ quân đội nghỉ hưu cho rằng, việc tăng lương hưu sẽ phần nào bù đắp được trượt giá. Bởi hiện nay giá cả thị trường đều tăng lên. Bà cũng bày tỏ mong muốn Nhà nước sớm xem xét điều chỉnh tăng lương hưu, đặc biệt với những người đang hưởng mức thấp, để có thể cải thiện phần nào đời sống và giảm bớt áp lực chi tiêu hằng ngày.
Ủng hộ đề xuất tăng lương hưu, theo ông Phạm Minh Huân - nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (nay là Bộ Nội vụ) nhận định, hiện nay, lạm phát tăng, giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng theo, vì thế việc tăng lương hưu là cần thiết và cần được thực hiện sớm để cải thiện cuộc sống cho người về hưu.
Theo Bộ Nội vụ, riêng kinh phí thực hiện điều chỉnh mức lương hưu, đối với người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức lương hưu thấp khi thực hiện 2 phương án, ước khoảng 200-300 tỷ đồng. Ảnh minh hoạ: internet
Áp lực ngân sách và bài toán bền vững
Dù việc tăng lương hưu nhận được sự ủng hộ lớn, nhưng các nhà quản lý cũng đang phải đối mặt với áp lực tài chính không nhỏ. Việc điều chỉnh lương hưu cho hàng triệu người đòi hỏi một nguồn lực ngân sách khổng lồ và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ Quỹ BHXH.
Ông Phạm Văn Hòa, Đại biểu Quốc hội khóa XV (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) khẳng định, việc Nhà nước thực hiện điều chỉnh định kỳ lương hưu và trợ cấp là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm mức sống cơ bản, nhất là đối với những người có thu nhập thấp. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng mọi sự điều chỉnh đều phải dựa trên cơ sở nguồn lực tài chính thực tế.
Theo vị đại biểu này, việc tăng lương hưu không đơn thuần chỉ là chọn lựa giữa các tỷ lệ phần trăm hay con số tăng thêm cụ thể. Thực chất, đây là bài toán tổng thể nhằm tìm điểm cân bằng giữa nhiều mục tiêu, gồm nâng cao đời sống người nghỉ hưu, kiểm soát áp lực lạm phát, đảm bảo an toàn ngân sách quốc gia và hướng tới sự công bằng tương đối giữa các nhóm đối tượng trong xã hội.
Bên cạnh đó, áp lực về giá cả thị trường cũng là một rào cản lớn. Theo PGS.TS Bùi Thị An (Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, ĐBQH Khóa XIII), mức tăng cụ thể cần được nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng trên cơ sở khảo sát, đánh giá toàn diện diễn biến giá cả thị trường hiện nay, mức độ lạm phát ra sao để đưa ra các kiến nghị phù hợp trình Quốc hội quyết định.
Nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng, nguồn lực tài chính cần thiết cho cải cách tiền lương là vô cùng lớn. Vì vậy, thách thức dài hạn đặt ra là việc cải cách phải gắn liền với khả năng cân đối của ngân sách Nhà nước và tuân thủ nghiêm kỷ luật tài khóa. Mục tiêu quan trọng nhất là tránh tạo ra áp lực lạm phát, kiểm soát bội chi không vượt ngưỡng cho phép và bảo đảm sự ổn định bền vững của kinh tế vĩ mô.
Để đạt được điều này, cơ quan chức năng cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý. Trong đó, việc chủ động nguồn cung và dự trữ các mặt hàng thiết yếu là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, cần tăng cường thanh tra, kiểm soát chặt chẽ các hiện tượng đầu cơ, găm hàng, kiên quyết xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách tăng lương để đẩy giá lên cao bất hợp lý. Bên cạnh đó, việc công khai, minh bạch thông tin về giá cả cũng là giải pháp quan trọng giúp ổn định tâm lý và tạo sự yên tâm cho người dân.
Đối với hàng triệu người nghỉ hưu, tăng lương chính là sự ghi nhận của xã hội đối với những năm tháng cống hiến thời trẻ. Dù phương án nào được lựa chọn, mục tiêu cao nhất vẫn phải là bảo vệ quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho lớp người đi trước, giúp họ có một tuổi già an nhàn và bớt âu lo.
