Hồ điều hòa Phú Đô (phường Từ Liêm) giúp giải quyết dứt điểm tình trạng úng ngập tại các khu vực như nút giao Tố Hữu - Lương Thế Vinh, phố Đỗ Đức Dục, đường Miếu Đầm, đường Trần Duy Hưng… Ảnh: Minh Hạnh
Sau các trận mưa lớn, nhiều khu vực từng ngập nặng như Võ Chí Công, Mỹ Đình, Ngoại giao đoàn, Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây và dọc Đại lộ Thăng Long đã cải thiện khả năng thoát nước. Tại nhiều điểm, nước ngập khoảng 15-20cm và rút hết sau 30 phút kể từ khi mưa tạnh, giảm ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt.
Theo Giáo sư Lê Văn Nghị - Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm Quốc gia về động lực học sông biển (Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam), các dự án chống ngập khẩn cấp được triển khai thời gian qua đã phát huy hiệu quả trong trữ nước, điều hòa dòng chảy. Điển hình, khu vực đô thị Resco, nơi trước đây thường xuyên ngập úng, đã được cải thiện nhờ dự án cải tạo kênh Thụy Phương. Tuyến kênh vừa bổ cập nước cho sông Tô Lịch, vừa là trục tiêu chính cho các khu vực Đông Ngạc, Resco, Ecohome, Ngoại giao đoàn, giúp nước có thể tiêu thoát theo hai hướng ra sông Nhuệ hoặc sông Tô Lịch.
Sở Xây dựng Hà Nội cho hay, trước đây, với trận mưa có cường độ 70-100mm/h, toàn thành phố có thể xuất hiện tới 71 điểm úng ngập cục bộ, trong đó khoảng 40 điểm trên các tuyến phố chính gây gián đoạn giao thông. Đến nay, nhiều điểm ngập sâu, kéo dài nhiều giờ đã được kiểm soát.
Ông Trương Hải Long - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội - nhận định, thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu xuất hiện ngày càng thường xuyên. Trước thực tế này, Thành ủy, HĐND và UBND TP Hà Nội xác định úng ngập là 1 trong 5 “điểm nghẽn” lớn cần tập trung xử lý, đồng thời triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án hệ thống thoát nước và 5 dự án hồ điều hòa.
Đến nay, giai đoạn I các dự án cơ bản hoàn thiện và đưa vào vận hành. Năm dự án thoát nước giúp tăng năng lực tiêu thoát thêm 33m3/s, nâng công suất thoát nước toàn thành phố hơn 23% so với quy hoạch.
Cùng với đó, 5 hồ điều hòa Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương được đưa vào vận hành, nâng tổng diện tích hồ điều hòa của thành phố lên khoảng 1.100ha. Ông Lê Văn Du - Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp, thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội) - cho rằng, mục tiêu của các dự án là từng bước hoàn thiện hạ tầng theo quy hoạch, tăng khả năng kết nối liên thông, giảm số điểm ngập, độ sâu và thời gian ngập.
Để ứng phó mưa bão, Hà Nội tăng cường nạo vét sông, mương, bảo dưỡng trạm bơm, cống ngầm và bố trí lực lượng tại các điểm xung yếu. Thành phố cũng xây dựng 4 kịch bản phân luồng giao thông theo mức độ ngập tại 141 vị trí từng xảy ra úng ngập.
Về trung và dài hạn, TP Hà Nội đẩy nhanh tiến độ 12 dự án thoát nước theo quy hoạch, ưu tiên các công trình đầu mối, trạm bơm, kênh dẫn tại lưu vực tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Long Biên, Hà Đông và khu vực phía Tây.
Trong quy hoạch cao độ nền và thoát nước Thủ đô, TP Hà Nội định hướng thay đổi cách ứng xử với các dòng sông nội đô như Nhuệ, Tô Lịch và sông Đáy, hướng tới nâng cao năng lực trữ nước và điều hòa khi xảy ra mưa lớn. TP Hà Nội cũng nghiên cứu hạ thấp cao độ thảm thực vật tại một số công viên như: Thống Nhất, Thủ Lệ, Ba Mẫu để tăng khả năng thu gom, trữ nước mưa.
Đáng chú ý, TP Hà Nội định hướng từng bước áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” trong các khu đô thị mới, tăng khả năng giữ, thấm, điều tiết và tái sử dụng nước mưa.
Theo các chuyên gia, để triển khai mô hình này cần tính toán kỹ hệ thống bể ngầm, thời điểm vận hành và khả năng sử dụng đường cống như các bể trữ nước. Do mật độ xây dựng cao và địa chất Hà Nội có khả năng thấm nước hạn chế, việc áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” tại khu vực nội đô sẽ cần nguồn lực đầu tư lớn và quy hoạch đồng bộ.
