 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN |
Không lấy tiến độ thay cho chất lượng trong công tác lập pháp
Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.
Theo Chủ tịch Quốc hội, các dự án luật được thảo luận tại hội nghị lần này đều là những dự án luật khó, phức tạp, còn ý kiến khác nhau. Do đó, hội nghị có ý nghĩa hết sức quan trọng, phải là “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội.
|
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN |
Gợi mở 5 vấn đề để các đại biểu tập trung thảo luận, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ:
Thứ nhất, phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản: Đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến ai; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu; ai chịu trách nhiệm đến cùng. Từ đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung vào những chính sách còn ý kiến khác nhau, những vấn đề tác động lớn đến người dân và doanh nghiệp, những cơ chế mới, chưa có tiền lệ hoặc chưa được kiểm nghiệm đầy đủ…
Thứ hai, phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới. Theo Chủ tịch Quốc hội, luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động thì giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành. Nhưng cần làm rõ: Phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư. Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đủ rõ ngay trong luật. Ngược lại, cũng không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ, những nội dung thường xuyên thay đổi.
“Tinh thần là: Luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn. Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục” - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Thứ ba, phải làm luật trong tư duy hệ thống. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trong một kỳ họp xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu chỉ hoàn thiện từng dự án luật riêng lẻ thì chưa đủ. Vì vậy, cần rà soát thật kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực… Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác; không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân và doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng…
“Một hệ thống pháp luật tốt không chỉ cần từng đạo luật tốt; các đạo luật phải vận hành được với nhau trong một logic thống nhất”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.
Thứ tư, phải nhìn từng quy định từ phía thực thi. Chủ tịch Quốc hội phân tích, luật không kết thúc ở thời điểm Quốc hội biểu quyết thông qua. Giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Do đó, cần kiểm tra rất kỹ: Ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu, dữ liệu ở đâu, trách nhiệm đến đâu, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện hay không? Đặc biệt, phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống mà phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.
Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, chuyển đổi số cũng phải thực chất. Không thể số hóa một quy trình bất hợp lý rồi coi đó là cải cách; không thể bỏ một hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm một hồ sơ điện tử tương tự. Văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị đồng thời; không để luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, chờ thông tư.
Thứ năm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Đề nghị các vị đại biểu phát biểu thẳng, ngắn, đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau; rõ chính kiến, rõ lập luận, rõ phương án xử lý. Đồng thời, cần cho ý kiến rõ: Dự án nào đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua; dự án nào còn phải tiếp tục hoàn thiện. Không lấy tiến độ thay cho chất lượng; không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp.
Ngay sau hội nghị, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ; báo cáo giải trình phải rõ ý kiến nào đã tiếp thu, ý kiến nào chưa tiếp thu và vì sao.
 |
| Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: LÂM HIỂN |
Một đạo luật tốt phải: Chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi
Nêu rõ quan điểm xuyên suốt cho công tác lập pháp của nhiệm kỳ này, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: Quốc hội không làm luật để hoàn thành Chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển. Do vậy, thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là: Sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không; năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không? Theo Chủ tịch Quốc hội, “Một đạo luật tốt phải: Chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi”.
Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, với trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Hội nghị sẽ góp phần chuẩn bị tốt nhất về chất lượng cho Kỳ họp thứ hai, đồng thời tạo nền nếp cho một nhiệm kỳ lập pháp chủ động, chuyên nghiệp, kỷ luật và thực chất.
Hội nghị dự kiến diễn ra trong 2 ngày (28 và 29-9). Hội nghị tập trung thảo luận cho ý kiến đối với 17 dự án luật quan trọng thuộc 5 nhóm dự án luật về các lĩnh vực: Kinh tế, tài chính; an ninh; khoa học, công nghệ và môi trường; hành chính, tư pháp; văn hóa, xã hội.
