Không để nỗi đau đuối nước lặp lại mỗi mùa hè

Những khoảng trống trong “lưới an toàn” bảo vệ trẻ

Mỗi khi mùa hè đến, cùng với nhu cầu vui chơi, giải trí gia tăng, nguy cơ tai nạn đuối nước lại trở thành nỗi ám ảnh đối với nhiều gia đình. Dù không phải là vấn đề mới, song những vụ việc thương tâm liên tiếp xảy ra thời gian qua cho thấy, đuối nước vẫn đang là mối nguy hiện hữu, chưa được kiểm soát hiệu quả.

Thực tế đau lòng cho thấy, tai nạn đuối nước có thể xảy ra ở bất cứ đâu: Từ biển, sông, ao hồ đến các đầm nuôi trồng thủy sản hay thậm chí ngay trong khu dân cư. Những vụ việc trẻ em rủ nhau đi tắm biển không trở về, hay trượt chân xuống vùng nước sâu sau giờ chơi thể thao, hoặc gặp nạn chỉ vì sự lơ là của người lớn… đều để lại những mất mát không gì bù đắp được.

Điểm chung của các vụ việc là sự thiếu hụt “lưới an toàn” ở nhiều cấp độ. Trước hết là sự giám sát của gia đình là yếu tố được coi là tuyến phòng thủ đầu tiên. Không ít trường hợp tai nạn xảy ra khi trẻ tự ý ra ngoài vui chơi mà không có người lớn đi cùng hoặc trông coi sát sao. Trong khi đó, ở độ tuổi hiếu động, tò mò, trẻ em lại chưa đủ khả năng nhận diện đầy đủ các nguy cơ.

Ở góc độ môi trường sống, nhiều khu vực tiềm ẩn nguy cơ cao như ao, hồ, kênh mương, đầm sâu vẫn chưa được rào chắn hoặc cảnh báo đầy đủ. Có nơi đã cắm biển nhưng thiếu tính trực quan, chưa đủ sức răn đe. Điều này khiến nguy cơ luôn rình rập, nhất là tại các khu vực gần khu dân cư.

Bên cạnh đó, việc trang bị kỹ năng cho trẻ vẫn còn nhiều hạn chế. Dạy bơi, dạy kỹ năng sinh tồn hay kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp chưa được triển khai đồng đều, còn phụ thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất và kinh phí của từng địa phương. Trong khi đó, đây lại là yếu tố mang tính quyết định, giúp trẻ có thể tự bảo vệ mình trong những tình huống nguy hiểm.

Theo số liệu mới nhất (cập nhật 2025 - 2026), đuối nước vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em Việt Nam, với khoảng 1.800 - 2.000 trẻ tử vong mỗi năm. Tỷ lệ này cao hơn gấp nhiều lần so với các quốc gia trong khu vực, với trung bình mỗi ngày có khoảng 9 trẻ em bị chết đuối, đặc biệt tăng cao trong dịp hè.

Số liệu thống kê cho thấy, tai nạn đuối nước ở trẻ em vẫn có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong nhóm tuổi thiếu niên. Đây là lứa tuổi có nhu cầu khám phá cao nhưng lại dễ chủ quan, thiếu kỹ năng phòng tránh. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại hiệu quả của các giải pháp hiện nay, đồng thời có cách tiếp cận mạnh mẽ, đồng bộ hơn.

Tại tỉnh Thanh Hóa, theo thống kê của Công an tỉnh Thanh Hóa, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh đã xảy ra 6 vụ đuối nước khiến ít nhất 6 trẻ em thiệt mạng. Điều đáng nói, phần lớn các vụ việc đều xảy ra khi trẻ em đi tắm sông, biển, ao hồ mà không có sự giám sát của người lớn.

Năm 2025, tỉnh Thanh Hóa nằm trong 4 địa phương (gồm Hà Tĩnh, Quảng Trị, Sơn La, Thanh Hóa) có số vụ đuối nước trẻ em cao nhất cả nước với 17 vụ, 21 nạn nhân. So với năm 2024, tăng 2 vụ và tăng đến 6 nạn nhân trẻ em do đuối nước. Phân tích cho thấy, 73% vụ tai nạn xảy ra tại ao, hồ, sông suối gần khu dân cư; 27% xảy ra tại các bãi biển, bãi tắm. Đáng chú ý, nhóm tuổi từ 11 đến 16 chiếm tới 86% tổng số nạn nhân. Nhiều vụ việc xảy ra khi các em đi cùng bạn bè. Khi một em gặp nạn, các em khác thiếu kỹ năng xử lý nên lao xuống cứu, dẫn đến nhiều trường hợp thương tâm khi cả nhóm cùng gặp nguy hiểm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, thầy giáo Nguyễn Tại Tuấn, giáo viên Trường THPT Nguyễn Trãi có địa chỉ tại phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Mỗi khi mùa hè đến, nỗi lo về tai nạn đuối nước ở trẻ em lại trở nên thường trực hơn bao giờ hết. Kỳ nghỉ dài ngày khiến trẻ có nhiều thời gian vui chơi tự do, trong khi không phải gia đình nào cũng có điều kiện quản lý, giám sát chặt chẽ. Bên cạnh đó, việc thiếu kỹ năng bơi lội, kỹ năng xử lý tình huống dưới nước cùng tâm lý chủ quan của cả người lớn và trẻ nhỏ càng làm gia tăng nguy cơ xảy ra những sự việc đáng tiếc.". Từ thực tế đó, thầy Tuấn bày tỏ sự trăn trở và nhấn mạnh cần có sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc trang bị kỹ năng an toàn cho trẻ, đặc biệt là trong dịp hè.

Còn chị Nguyễn Thị Mai, trú tại xã Lĩnh Toại, tỉnh Thanh Hóa bày tỏ sự lo lắng khi học sinh bước vào kỳ nghỉ hè, bởi đây là thời điểm trẻ có nhiều thời gian rảnh nhưng lại thiếu sự giám sát thường xuyên của người lớn. Theo chị, không ít gia đình bận rộn mưu sinh nên việc quản lý con em còn lỏng lẻo, trong khi trẻ lại dễ bị cuốn vào các hoạt động vui chơi tự phát tại ao, hồ, sông suối tiềm ẩn nguy cơ cao. Chị Hương cho rằng, ngoài việc nhắc nhở, các bậc phụ huynh cần chủ động trang bị cho con kỹ năng an toàn dưới nước, đồng thời chính quyền và nhà trường cũng cần tăng cường tuyên truyền, tổ chức các hoạt động sinh hoạt hè lành mạnh để hạn chế tối đa những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra.

Cần một cách tiếp cận đồng bộ, bền vững

Dù còn nhiều bất cập, song không thể phủ nhận những nỗ lực của các cấp, ngành và địa phương trong công tác phòng, chống đuối nước thời gian qua. Từ tuyên truyền, cắm biển cảnh báo đến tổ chức dạy bơi, hướng dẫn kỹ năng… đã góp phần nâng cao nhận thức trong cộng đồng.

Các hoạt động của đoàn thanh niên như khảo sát, cắm biển cảnh báo tại các điểm nguy hiểm hay tham gia trực, hướng dẫn trong dịp hè đã góp phần hình thành lớp “hàng rào mềm” bảo vệ trẻ em.

Ở góc độ quản lý nhà nước, các ngành chức năng cũng đang tăng cường rà soát, nhận diện các “điểm đen” về đuối nước để có giải pháp xử lý phù hợp. Việc xây dựng các chương trình, kế hoạch dài hạn về phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em là bước đi cần thiết, tạo nền tảng cho công tác này phát triển bền vững hơn.

Tuy nhiên, để đạt hiệu quả thực chất, cần một cách tiếp cận toàn diện hơn, trong đó xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. Gia đình vẫn phải là “gốc” của mọi giải pháp. Việc nâng cao ý thức trông coi, không để trẻ tự ý tiếp cận khu vực nguy hiểm cần được coi là nguyên tắc bắt buộc, không thể lơ là.

Nhà trường cần đóng vai trò trung tâm trong việc trang bị kỹ năng cho học sinh. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, các nội dung về phòng, chống đuối nước cần được lồng ghép vào hoạt động thực hành, trải nghiệm. Phổ cập bơi lội và kỹ năng an toàn trong môi trường nước cần được xem là một phần quan trọng của giáo dục kỹ năng sống.

Về phía chính quyền và các ngành chức năng, cần đẩy mạnh hơn nữa việc đầu tư hạ tầng an toàn, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao. Rào chắn, biển cảnh báo phải được thiết kế phù hợp, dễ nhận biết và thực sự phát huy tác dụng. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát, không để tồn tại các “điểm mù” trong công tác quản lý.

Một yếu tố quan trọng khác là sự tham gia của cộng đồng. Khi mỗi người dân đều có ý thức cảnh báo, nhắc nhở và hỗ trợ bảo vệ trẻ em, sẽ hình thành một “lưới an toàn” nhiều tầng, nhiều lớp. Đây chính là nền tảng để giảm thiểu rủi ro một cách bền vững.

Đuối nước là tai nạn hoàn toàn có thể phòng tránh. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta thiếu giải pháp, mà ở việc triển khai chưa đồng bộ, chưa đủ quyết liệt và chưa duy trì thường xuyên. Nếu không có sự thay đổi căn bản trong nhận thức và hành động, những con số thương tâm sẽ khó có thể giảm xuống.

Không thể để đuối nước tiếp tục trở thành “điểm hẹn” của nỗi đau mỗi khi hè về. Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình hay cơ quan chức năng, mà là nghĩa vụ chung của toàn xã hội. Khi từng mắt xích trong “lưới an toàn” được siết chặt, khi mỗi người đều chủ động hành động vì trẻ em, những mùa hè mới thực sự trở nên an toàn, trọn vẹn và đúng nghĩa.