Ngành Công Thương chủ động phòng ngừa để giảm thiệt hại do thiên tai

Thiệt hại lớn do thiên tai gây ra

Năm 2025 ghi nhận tới 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, vượt cả năm 2017 vốn từng được xem là năm thiên tai dị thường. Nhiều cơn bão đạt cấp siêu bão, di chuyển nhanh, trái quy luật và gây mưa cực lớn trên diện rộng đã gây thiệt hại nặng nề tại nhiều địa phương. Hàng loạt tuyến giao thông bị chia cắt, hoạt động sản xuất gián đoạn, hạ tầng công nghiệp bị hư hỏng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân và hoạt động kinh tế - xã hội. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thiên tai trong năm 2025 đã gây thiệt hại hơn 104.333 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, ngành Công Thương trở thành một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất. Từ hệ thống điện, thủy điện, khai khoáng đến xăng dầu, logistics, nhiều công trình, cơ sở sản xuất đã bị tàn phá bởi thiên tai cực đoan. Để kịp thời khôi phục sản xuất, góp phần sớm ổn định đời sống của người dân, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân ngành Công Thương đã bám trụ giữa mưa bão để đảm bảo lưới điện được vận hành an toàn, liên tục, giữ nguồn cung hàng hóa không đứt gãy và khẩn trương khôi phục sản xuất sau thiên tai.

Ông Trịnh Văn Thuận – Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) chia sẻ: Đối với ngành Công Thương, riêng bão số 13 (Kalmaegi) đã gây tổn thất rất lớn cho hệ thống điện, khai khoáng và xăng dầu.

Tại Tổng công ty Điện lực miền Trung, hơn 1,6 triệu khách hàng bị mất điện, hàng chục đường dây, trạm biến áp 110kV gặp sự cố. Nhiều khu vực ở Gia Lai, Đắk Lắk, Quảng Ngãi bị cô lập điện trên diện rộng.

Trong lĩnh vực xăng dầu, hàng chục cửa hàng bán lẻ bị tốc mái, vỡ kính, sạt lở. Kho cảng dầu B12 tại Quảng Ninh bị sạt lở bờ kè, tàu lai dắt chìm do sóng lớn. Hệ thống cung ứng nhiên liệu tại nhiều địa phương bị gián đoạn do mất điện kéo dài.

“Ngành than - khoáng sản cũng chịu tổn thất lớn khi nhiều khu vực khai trường bị chia cắt, nhà xưởng tốc mái, hầm bơm và trạm điện hư hỏng nặng. Chỉ riêng các đơn vị thuộc TKV đã thiệt hại khoảng 100 tỷ đồng, nhiều đơn vị phải tạm dừng sản xuất từ 3 đến 5 ngày”, ông Trịnh Văn Thuận thông tin

Giữ vững sản xuất, lưu thông hàng hóa giữa mưa lũ

Trước những diễn biến thiên tai dồn dập, công tác chỉ đạo ứng phó của Bộ Công Thương được triển khai liên tục, khẩn trương.

Theo ông Trịnh Văn Thuận, trong năm 2025 Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự, Bộ Công Thương đã ban hành 67 Công điện chỉ đạo, điều hành gửi các đơn vị ngành Công Thương để có các biện pháp ứng phó kịp thời, đối với diễn biến bật thường của thiên tại bão lũ, ứng phó kịp thời, nhanh nhất với tình hình diễn biến phức tạp của mưa bão, lũ hoàn lưu sau bão.

Theo ông Trịnh Văn Thuận, điểm nổi bật trong năm qua là công tác chỉ đạo đã được đổi mới theo hướng nhanh hơn, sát thực tế hơn và tăng cường phối hợp giữa các đơn vị. Bộ đã thành lập các nhóm thông tin trực tuyến để kết nối nhanh với các chủ hồ thủy điện và các đơn vị trong ngành nhằm truyền tải kịp thời chỉ đạo ứng phó thiên tai. Các công điện cũng được xây dựng chi tiết hơn, giao rõ trách nhiệm từng đơn vị trong từng tình huống cụ thể.

“Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo được tập trung, thống nhất, quyết liệt, quyết đoán, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị là yếu tố cốt lõi trong công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai”, ông Thuận cho hay.

Theo ông Thuận, trong nhiều trận mưa, bão lớn, sự phối hợp giữa các đơn vị điện lực, thủy điện và Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Công tác chia sẻ dữ liệu vận hành hồ chứa, điều tiết nước và khôi phục lưới điện được triển khai đồng bộ hơn, giúp hạn chế thiệt hại và rút ngắn thời gian khắc phục sự cố.

Bên cạnh bảo đảm vận hành điện, ngành Công Thương còn duy trì nguồn cung hàng hóa thiết yếu tại các địa phương bị chia cắt do thiên tai. Các Sở Công Thương được yêu cầu phối hợp doanh nghiệp dự trữ lương thực, nước uống, xăng dầu, vật tư thiết yếu; đồng thời tăng cường kiểm soát thị trường, ngăn chặn đầu cơ tăng giá trong mùa mưa bão.

Chủ động trước thiên tai 

Bước sang năm 2026, ngành Công Thương xác định nguy cơ thiên tai vẫn còn rất phức tạp, khi hiện tượng ENSO chuyển pha từ La Nina sang trung tính và có khả năng xuất hiện El Nino trong mùa hè. Các chuyên gia dự báo thiên tai có thể ít hơn về số lượng nhưng cực đoan hơn, khó dự báo hơn.

Từ thực tế năm 2025, nhiều hạn chế đã được Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự Bộ Công Thương chỉ ra như phương án ứng phó còn mang tính hình thức ở một số nơi, công tác diễn tập chưa sát thực tế, dữ liệu quan trắc chưa liên thông và đặc biệt còn diễn ra tình trạng lấn chiếm hành lang thoát lũ vùng hạ du thủy; quy trình vận hành đơn hồ, liên hồ chứa các lưu vực sông đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế, không phù hợp với tình huống diễn biến mưa lũ cực đoan đã xảy ra, chưa cập nhật được theo các tình huống cực đoan “lũ chồng lũ, lũ đặc biệt lớn”, chậm cập nhật các thay đổi về hệ thống hạ tầng phía hạ du; đặc biệt chưa dành thêm dung tích hữu ích để sử dụng hiệu quả cắt giảm lũ cho hạ du.

Để chủ động ứng phó với các tình huống thiên tai cực đoan có thể xảy ra trong năm 2026, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Bộ Công Thương đã yêu cầu các đơn vị trong ngành tiếp tục rà soát toàn bộ phương án ứng phó thiên tai; chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”; tăng cường lắp đặt hệ thống giám sát mưa, mực nước và camera theo dõi hồ chứa theo thời gian thực; triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó và giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Công Thương đặt ra là tiếp tục triển khai nghiêm các chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ về công tác phòng chống thiên tai; đồng thời tổ chức thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 09/CT-BCT ngày 24/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về tăng cường công tác phòng chống thiên tai trong toàn ngành.

Bộ Công Thương sẽ rà soát, đề xuất điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa, hồ chứa thủy điện theo hướng phù hợp hơn với diễn biến thời tiết cực đoan hiện nay, ưu tiên dành dung tích hữu ích của hồ để cắt giảm lũ cho hạ du. Cùng với đó là nâng cao năng lực dự báo mưa lớn, dòng chảy về hồ, đặc biệt là khả năng dự báo đỉnh lũ tại các công trình thủy điện.

Theo ông Trịnh Văn Thuận, trong năm 2026, Bộ Công Thương sẽ tăng cường công tác huấn luyện, diễn tập ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, đặc biệt đối với các tình huống thiên tai lớn, phạm vi ảnh hưởng rộng tương tự các đợt lũ lịch sử đã xảy ra trong năm 2025. Cùng với đó, Bộ sẽ đẩy mạnh phối hợp giữa các đơn vị trong ngành với địa phương nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực, nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và kịp thời xử lý các tình huống thiên tai, sự cố phát sinh.