Ca khúc 50 năm về sau do AI thể hiện gây sốt. Ảnh tạo bởi AI.
Từ “50 năm về sau”, “Tự do như cơn gió” đến những playlist bolero, nhạc trẻ được AI thể hiện, nhạc AI đang bước ra khỏi mạng xã hội để trở thành âm thanh quen thuộc trong quán cà phê, trên những chuyến xe. Phía sau hiện tượng này không chỉ là sự tò mò với công nghệ.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung kể với Báo Lao Động rằng thời gian gần đây, cứ khoảng 10 chuyến xe anh sử dụng thì có 6-7 chuyến tài xế bật nhạc do AI thể hiện.
Không chỉ một thể loại. Có chuyến xe phát liên tục từ bolero, dân ca, nhạc xưa đến nhạc trẻ nhưng điểm chung là giọng hát đều được xử lý hoặc tạo bằng trí tuệ nhân tạo.
Từ quan sát tưởng nhỏ này của nam nhạc sĩ đã phản ánh một thay đổi đang diễn ra trong cách công chúng tiếp nhận âm nhạc: AI không còn chỉ là công cụ để người dùng mạng tạo một bài hát vui rồi chia sẻ. Nó đang bắt đầu chiếm một phần không gian nghe nhạc hàng ngày.
“50 năm về sau” - một ca khúc nhạc Hoa lời Việt được AI thể hiện theo màu sắc rock ballad - từng đạt khoảng 13 triệu lượt nghe riêng trên YouTube.
Các bài như “Vạn lý sầu”, “Mưa chiều”, “Say một đời vì em” cũng từng đạt hàng triệu lượt xem, tạo nên một làn sóng nhạc AI trong những tháng đầu năm 2026.
Điểm chung của những ca khúc này không nằm ở việc người nghe bị thu hút bởi câu chuyện của một ca sĩ. Thậm chí nhiều người không biết “người hát” là ai.
Khi người nghe chỉ cần một bài hát dễ chịu
Theo nhạc sĩ Hamlet Trương, nhạc AI phủ rộng vì đồng thời giải quyết được hai bài toán: sự tiện dụng và kinh tế.
AI có thể tạo một lượng lớn bài hát với nhiều phong cách trong thời gian ngắn. Người sử dụng không cần xây dựng playlist thủ công, tìm từng bản thu hay phụ thuộc vào một nghệ sĩ nhất định.
Nhưng Hamlet Trương cho rằng còn phải nhìn vào hoàn cảnh nghe.
“Đối với môi trường nghe nhạc thụ động, chứ không phải bỏ tiền đến sân khấu xem ca sĩ, đại đa số khán giả chỉ cần một bản phối bắt tai, giọng hát tròn trịa và mượt mà là đủ đáp ứng nhu cầu giải trí tức thời”, anh nói với Báo Lao Động.
Đây có thể là chìa khóa để giải thích tại sao nhạc AI phù hợp đặc biệt với xe, quán cà phê, cửa hàng. Một người ngồi trên ôtô 30 phút có thể không cần biết tên ca sĩ.
Khách trong quán cũng không nhất thiết yêu cầu nghe một ngôi sao cụ thể. Âm nhạc lúc đó đóng vai trò tạo không khí nhiều hơn là đối tượng thưởng thức chủ động.
Nguyễn Văn Chung cho rằng hiện tượng này có thể đồng thời xuất phát từ thị hiếu và yếu tố bản quyền.
Trước đó, anh đặt câu hỏi liệu khán giả chọn AI vì bản phối mới, playlist thuận tiện, giọng hát dễ nghe hay vì sau một thời gian tiếp xúc với âm thanh được xử lý mượt mà, tai nghe của họ đã dần thay đổi.
AI đang thắng bằng số lượng trước khi thắng bằng chất lượng
Sự bùng nổ ở Việt Nam cũng nằm trong một xu thế lớn hơn. Một bài hát truyền thống phải đi qua sáng tác, hòa âm, thu âm, chỉnh sửa, hậu kỳ. Với AI, một phần hoặc phần lớn quá trình có thể được rút ngắn xuống vài thao tác. Đây là cuộc cạnh tranh rất khó cân bằng về sản lượng.
Tuy nhiên, Hamlet Trương cho rằng việc người ta nghe nhạc AI không đồng nghĩa ca sĩ thật đã mất vị trí.
“Khán giả có thể nghe nhạc AI để thư giãn, nhưng để thực sự hâm mộ, đồng cảm rơi nước mắt hay bỏ tiền đi xem live band, họ vẫn cần câu chuyện và chiều sâu cảm xúc từ người biểu diễn”, anh nói.
Như vậy, thị trường có thể đang tách thành hai lớp.
Một lớp là âm nhạc “tiêu dùng nhanh”: nghe trên xe, lúc làm việc, trong quán, trên video ngắn. Lớp còn lại là âm nhạc gắn với nghệ sĩ, hình ảnh, concert, fandom và trải nghiệm sống.
Nguyễn Văn Chung thừa nhận thực trạng hiện nay tất nhiên ảnh hưởng đến nghệ sĩ. Tuy nhiên, anh không cho rằng có thể đơn giản yêu cầu khán giả quay trở lại nghe người thật, bởi đây là hệ quả của phát triển công nghệ.
Vấn đề, theo anh, là người làm nhạc phải tìm hiểu tại sao khán giả lựa chọn AI để cải thiện chính sản phẩm của mình.
Ở góc độ pháp lý, luật sư Trương Văn Tuấn - Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, lưu ý một yếu tố khác đang tác động tới lựa chọn của người sử dụng: tâm lý cho rằng nhạc AI dễ khai thác hơn và ít vướng bản quyền. Nhưng đây là cách hiểu cần được xem xét lại.
Bởi một bài hát được AI thể hiện chưa chắc đã là một bài hát không có chủ sở hữu.
