Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Từ đầu năm tới nay, Việt Nam đã tích cực tổ chức nhiều hoạt động lớn nhằm tăng cường tính kết nối cũng như nâng cao hơn nữa vị thế của CPTPP trong khu vực và thế giới.
Thành công của Hội nghị Quan chức Cấp cao lần thứ 1 (SOM 1) CPTPP tổ chức tại Hà Nội tháng 3/2026 là một điển hình và SOM 3 đang diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là sự kết nối giữa CPTPP và các khu vực như ASEAN, Liên minh châu Âu (EU) cũng được đánh giá cao.
Trả lời phỏng vấn Báo Công Thương, TS. Nguyễn Minh Phong - Thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bày tỏ nhiều góc nhìn về những sáng kiến và đóng góp của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch CPTPP năm 2026.
Kiến tạo kết nối, nâng tầm vai trò Chủ tịch CPTPP của Việt Nam
- Năm 2026, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP với một trong những ưu tiên là tăng cường kết nối giữa CPTPP với EU và ASEAN, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của nội dung này?
TS. Nguyễn Minh Phong - Thành viên Hội đồng Tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
TS. Nguyễn Minh Phong: Trước hết, chúng ta có thể kỳ vọng vào những đóng góp của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch luân phiên CPTPP. Đây là một trong những hiệp định thương mại tự do (FTA) có ảnh hưởng lớn và lâu dài đối với Việt Nam. Việt Nam đã thể chế hóa nhiều cam kết của CPTPP, qua đó góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, đáp ứng yêu cầu của CPTPP cũng như các FTA thế hệ mới.
Việc ưu tiên tăng cường kết nối giữa CPTPP với ASEAN, EU và các FTA mà Việt Nam đã hoặc sẽ tham gia là hướng đi phù hợp nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia, đồng thời tạo hệ sinh thái thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Bên cạnh đó, Việt Nam là một trong những thị trường mới nổi với nhiều tiềm năng, có khả năng đại diện cho tiếng nói của nhiều nền kinh tế đang phát triển, có mức thu nhập trung bình và cao trong các diễn đàn hợp tác. Với những sáng kiến, sự chủ động và kinh nghiệm đã tích lũy, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo dấu ấn riêng trong năm Chủ tịch CPTPP, tương tự như những gì đã thể hiện tại Liên Hợp Quốc và nhiều tổ chức quốc tế khác.
- Thưa ông, thương mại toàn cầu đang biến động mạnh, chuỗi cung ứng tiếp tục tái cấu trúc và các tiêu chuẩn mới về phát triển bền vững ngày càng được chú trọng, Việt Nam nên phát huy vai trò Chủ tịch CPTPP như thế nào trong bối cảnh này?
TS. Nguyễn Minh Phong: Việt Nam có hai lợi thế rất quan trọng khi vừa là Chủ tịch luân phiên CPTPP, vừa là thành viên của nhiều FTA khác.
Theo đó, ưu tiên hàng đầu là chủ động nghiên cứu những dịch chuyển của chuỗi cung ứng, các yêu cầu mới của hội nhập như thị trường tín chỉ carbon, thuế tối thiểu toàn cầu, các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), xu hướng chuyển đổi xanh cũng như những yêu cầu mới từ các tập đoàn đa quốc gia và FTA. Trên cơ sở đó, dự báo thách thức, nhận diện cơ hội và cung cấp thông tin kịp thời cho cộng đồng doanh nghiệp nhằm tăng cường liên kết trong khối.
Bên cạnh đó, Việt Nam nên thúc đẩy nhiều sáng kiến tổ chức các hội nghị, diễn đàn luân phiên tại các nước thành viên chủ chốt, tạo điều kiện để doanh nghiệp tăng cường giao lưu, kết nối và tiếp cận đối tác. Đây vừa là cơ hội để phát huy vai trò chủ tịch, vừa góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác trong CPTPP.
Một nội dung quan trọng khác là xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh trực tiếp từ doanh nghiệp các nước thành viên, hình thành bộ kiến nghị để trình lên hội nghị và cuộc họp của CPTPP. Qua đó, Việt Nam có thể chủ động đề xuất các giải pháp, góp phần định hình quyết sách của hiệp định, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn và khai thác tốt hơn các cơ hội hợp tác.
Khai thác hiệu quả CPTPP và các FTA để tạo động lực mới cho doanh nghiệp
- Hiện nay có thêm nhiều nền kinh tế mong muốn gia nhập CPTPP, theo ông, cần nhìn nhận xu hướng mở rộng này như thế nào?
TS. Nguyễn Minh Phong: Thế giới hiện đang tồn tại song song hai xu hướng. Một mặt là tiếp tục toàn cầu hóa thông qua việc mở rộng và nâng cấp các FTA. Mặt khác là xu hướng phân mảnh chuỗi cung ứng, thị trường, công nghệ và tái cấu trúc sản xuất theo hướng nội địa hóa hoặc dịch chuyển sang các đối tác tin cậy.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại hòa bình, hữu nghị, là bạn và đối tác có trách nhiệm với tất cả các quốc gia. Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục tham gia các thể chế quốc tế có lợi cho đất nước, trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế và góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định.
Việc mở rộng CPTPP hay tham gia thêm các cơ chế hợp tác kinh tế khác rất phù hợp với định hướng hội nhập quốc tế của Việt Nam. Điều quan trọng là lựa chọn những khuôn khổ hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia, nhất là với những đối tác thương mại lớn, các trung tâm công nghệ và tài chính của thế giới, qua đó vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa bảo đảm cân bằng trong quan hệ đối ngoại.
Hội nghị Quan chức Cấp cao lần thứ 3 CPTPP đang diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh thu hút sự tham gia của đại diện nhiều thành viên trong khối.
- Bên cạnh việc mở rộng hội nhập, Việt Nam cần làm gì để khai thác hiệu quả hơn các FTA, trong đó có CPTPP nhằm mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, thưa ông?
TS. Nguyễn Minh Phong: Điều quan trọng là phải có sự vào cuộc đồng bộ của nhà nước, các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Trước hết, cần xây dựng và công khai hệ thống thông tin đầy đủ về lộ trình cắt giảm thuế, các ưu đãi, điều kiện hưởng ưu đãi và những yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng. Các thông tin cần được cập nhật theo từng năm, đi kèm với phân tích về cơ hội, rủi ro và các điều kiện thực hiện để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh.
Song song với đó là phát triển dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, thích ứng và khai thác hiệu quả các FTA, đồng thời nâng cao năng lực ứng phó trước sức ép cạnh tranh.
Doanh nghiệp cũng cần tăng cường liên kết thông qua các hiệp hội để phản ánh nhu cầu, kiến nghị và khó khăn, từ đó giúp cơ quan quản lý xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp hơn.
Ngoài ra, việc truyền thông, phổ biến thông tin về FTA cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và chuyên biệt theo từng nhóm doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cùng đó, tăng cường nguồn lực về con người và tài chính cho công tác nghiên cứu, dự báo và phân tích thị trường nhằm nâng cao năng lực thích ứng của doanh nghiệp cũng như chất lượng hoạch định chính sách trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Hội nghị Quan chức Cấp cao lần thứ 3 Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương năm 2026 đang diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh. Với vai trò Chủ tịch CPTPP 2026, Việt Nam đã đề xuất những sáng kiến, đồng thời triển khai các hoạt động nhằm tăng tính kết nối giữa CPTPP và các khu vực kinh tế quan trọng như EU, ASEAN.
Trân trọng cảm ơn ông!
