Chủ tịch FIFA Gianni Infantino. Ảnh: Xinhua
World Cup 2026 với 48 đội tham dự được FIFA đánh giá là thành công lớn. Tuy nhiên, ngay sau khi giải đấu khép lại, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino tiếp tục để ngỏ khả năng mở rộng World Cup lên 64 đội, thậm chí ngay từ kỳ World Cup 2030.
Nếu kế hoạch này được thông qua, đây sẽ là lần thứ hai liên tiếp World Cup được tăng số đội tham dự chỉ trong vòng 8 năm, từ 32 đội lên 48 đội rồi tiếp tục lên 64 đội. Đề xuất này hứa hẹn mang lại nhiều cơ hội hơn cho các nền bóng đá đang phát triển, nhưng đồng thời cũng kéo theo hàng loạt thách thức về chuyên môn, tài chính và công tác tổ chức.
Việc mở rộng lên 64 đội đồng nghĩa FIFA phải phân bổ thêm suất tham dự cho các liên đoàn thành viên. Ở kỳ World Cup 2026, châu Phi (CAF), châu Á (AFC) và khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe (Concacaf) là những bên hưởng lợi lớn nhất khi số suất tham dự tăng đáng kể. Nếu World Cup tiếp tục mở rộng, ba khu vực này nhiều khả năng sẽ tiếp tục nhận thêm vé, mở ra cơ hội cho các đội tuyển vốn ít khi góp mặt ở sân chơi lớn.
Trong khi đó, UEFA - khu vực có nhiều đại diện nhất tại World Cup - được dự đoán chỉ nhận thêm một số suất hạn chế. Điều này phù hợp với định hướng của FIFA là tăng tính toàn cầu của giải đấu thay vì tiếp tục ưu tiên các nền bóng đá hàng đầu châu Âu.
Nam Mỹ lại rơi vào tình thế đặc biệt. CONMEBOL hiện chỉ có 10 đội tuyển thành viên nhưng đã sở hữu tới sáu suất trực tiếp cùng một suất dự play-off ở World Cup 2026. Vì vậy, FIFA gần như không còn nhiều dư địa để tăng thêm suất mà không khiến vòng loại khu vực này mất đi tính cạnh tranh.
Việc tăng thêm 16 đội cũng đồng nghĩa các vòng loại World Cup sẽ phải cải tổ. Ở kỳ World Cup 2026, AFC và Concacaf đều đã thay đổi thể thức thi đấu để phù hợp với số suất tăng lên. Nếu World Cup mở rộng lên 64 đội, nhiều khả năng các liên đoàn sẽ tiếp tục điều chỉnh hệ thống vòng loại, đồng thời FIFA cũng phải thiết kế lại vòng play-off liên lục địa.
Một vấn đề khác là giá trị của vòng loại có nguy cơ giảm sút. Khi nhiều đội mạnh gần như chắc chắn giành vé dự World Cup, sức hấp dẫn của các trận đấu vòng loại sẽ giảm, kéo theo giá trị bản quyền truyền hình và doanh thu thương mại đi xuống. Điều này cũng có thể khiến các liên đoàn phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn tài chính từ FIFA.
World Cup 2030 vốn đã được xem là kỳ giải đặc biệt khi diễn ra tại 6 quốc gia thuộc ba châu lục, gồm Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Maroc, Uruguay, Argentina và Paraguay. Nếu số đội tham dự tăng lên 64, áp lực tổ chức sẽ lớn hơn rất nhiều.
Các đội tuyển sẽ phải di chuyển quãng đường dài hơn, thích nghi với điều kiện khí hậu khác biệt giữa Nam Mỹ, châu Âu và Bắc Phi. Ngoài ra, FIFA cũng sẽ phải giải quyết hàng loạt câu hỏi về sự công bằng trong thi đấu, cách phân bổ địa điểm tổ chức, lịch trình di chuyển cũng như khả năng đáp ứng cơ sở hạ tầng của các nước chủ nhà.
Nếu vẫn giữ mô hình bảng đấu gồm 4 đội, World Cup 64 đội sẽ có 16 bảng thay vì 12 bảng như World Cup 2026. Khi đó, FIFA có thể quay trở lại thể thức quen thuộc với việc chỉ hai đội đứng đầu mỗi bảng giành quyền vào vòng 32 đội, thay vì lấy thêm các đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất.
Trong trường hợp FIFA muốn cải tổ mạnh mẽ hơn, cơ quan này cũng có thể cân nhắc những mô hình tương tự Champions League, với việc bổ sung các vòng play-off hoặc thay đổi hoàn toàn cấu trúc vòng bảng.
Số trận đấu của giải sẽ tăng từ 104 lên 128 trận, đồng nghĩa thời gian tổ chức có thể kéo dài thêm ít nhất một tuần, làm gia tăng áp lực lên lịch thi đấu vốn đã rất dày đặc của bóng đá thế giới cũng như nguy cơ quá tải và chấn thương cho cầu thủ.
Dù Gianni Infantino tiếp tục bày tỏ mong muốn mở rộng World Cup, khả năng kế hoạch này sớm trở thành hiện thực vẫn còn bỏ ngỏ. Chủ tịch CONMEBOL Alejandro Dominguez là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ ý tưởng World Cup 64 đội. Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo khác lại phản đối.
Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin gọi đây là một "ý tưởng tồi", trong khi Chủ tịch AFC Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa cảnh báo việc mở rộng thêm sẽ dẫn tới "hỗn loạn". Chủ tịch Concacaf Victor Montagliani cũng cho rằng điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái bóng đá toàn cầu.
Quyết định cuối cùng sẽ thuộc về FIFA. Tuy nhiên, với những tranh cãi vẫn còn kéo dài cùng hàng loạt vấn đề về chuyên môn, tài chính và hậu cần chưa có lời giải, World Cup 64 đội hiện vẫn là một ý tưởng nhiều tham vọng hơn là một kế hoạch sẵn sàng được triển khai trong tương lai gần.
