Tuyên bố của Phủ Tổng thống Ai Cập cho biết trong cuộc điện đàm, Tổng thống El-Sisi bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình trạng leo thang quân sự trong khu vực do cuộc xung đột giữa Israel - Mỹ và Iran cũng như những hậu quả nghiêm trọng của xung đột, bao gồm giá năng lượng tăng cao, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và các hoạt động vận tải đường không và đường biển, ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực và thế giới.
 |
| Một tòa nhà bị phá hủy sau các cuộc không kích ở trung tâm Tehran, Iran, ngày 4-3. Ảnh: Getty Images |
Ông El-Sisi cũng lên án việc Iran nhắm vào các mục tiêu của Mỹ tại các quốc gia Arab, lưu ý rằng các cuộc tấn công diễn ra vào thời điểm các quốc gia vùng Vịnh và các bên khác trong khu vực đang thúc đẩy các nỗ lực giảm leo thang căng thẳng và theo đuổi giải pháp ngoại giao cho vấn đề hạt nhân của Iran.
Tổng thống Ai Cập và Tổng thống Pháp cũng thảo luận về tình hình ở Lebanon, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của các nỗ lực phối hợp nhằm giảm leo thang, đặc biệt giữa nhóm bộ ngũ, bao gồm Ai Cập, Saudi Arabia, Qatar, Mỹ và Pháp. Ông El-Sisi và ông Macron nêu bật sự cần thiết phải ngăn chặn các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon cũng như ngăn chặn một cuộc leo thang toàn diện.
* Mỹ khuyến cáo nhân viên đại sứ quán rời Saudi Arabia
Ngày 8-3, Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu các nhân viên không thiết yếu của Đại sứ quán cùng thân nhân rời Saudi Arabia do lo ngại rủi ro an ninh trong bối cảnh căng thẳng liên quan Iran leo thang. Trong khuyến cáo đi lại, bộ trên cho biết quyết định trên được đưa ra trước nguy cơ các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu tại Saudi Arabia khi Iran tiến hành các hành động đáp trả sau các cuộc không kích do Mỹ và Israel phối hợp tiến hành. Trước đó, Mỹ chỉ cho phép các nhân viên không thiết yếu rời Saudi Arabia trên cơ sở tự nguyện. Bộ Ngoại giao Mỹ đồng thời tiếp tục khuyến cáo công dân nước này cân nhắc lại kế hoạch đi lại tới Saudi Arabia.
 |
| Đại sứ quán Mỹ tại Saudi Arabia. Ảnh: Getty Images |
Tuần trước, Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Riyadh, các cơ quan đại diện ngoại giao của Mỹ tại Kuwait và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) là mục tiêu trong các vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái, gây thiệt hại về cơ sở vật chất.
Liên quan đến chiến dịch bảo hộ công dân Mỹ tại Trung Đông, theo thông báo ngày 8-3 của Bộ Ngoại giao Mỹ, gần 28.000 công dân Mỹ đã rời khỏi Trung Đông an toàn kể từ khi các hoạt động quân sự liên quan đến Iran bùng phát hôm 28-2.
Thông tin này được công bố trong bối cảnh một số Thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ lên tiếng phản đối chính quyền của Tổng thống Donald Trump về cách điều hành hoạt động ngoại giao trong khu vực. Một nhóm nghị sĩ Dân chủ do Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen dẫn đầu. Nhóm này cho rằng Bộ Ngoại giao và Ngoại trưởng Marco Rubio chưa đặt ưu tiên đúng mức vào việc bổ nhiệm các đại sứ giàu kinh nghiệm tại Trung Đông. Nhóm Thượng nghị sĩ Dân chủ cũng cho rằng các đại sứ tại Qatar, Kuwait và Ai Cập đã bị miễn nhiệm mà không có giải thích rõ ràng, trong khi nhiều vị trí quan trọng vẫn chưa được bổ nhiệm thay thế.
*Các hãng hàng không tiếp tục hủy nhiều chuyến bay
Nhiều hãng hàng không đã hủy hoặc tạm ngừng các chuyến bay tới Trung Đông trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại khu vực tiếp tục leo thang, ảnh hưởng đến hoạt động hàng không quốc tế.
Bộ Giao thông vận tải Nga thông báo các hãng hàng không Nga đã tạm ngừng bán vé đến 5 quốc gia Trung Đông (Bahrain, Iraq, Iran, Qatar và Kuwait) cho đến ngày 14-3, đồng thời hủy toàn bộ các chuyến bay theo lịch trình đến một số quốc gia trong khu vực do các hạn chế không phận vẫn còn hiệu lực.
Các chuyến bay của các hãng hàng không Nga đến Israel đã bị tạm ngừng ít nhất cho đến ngày 20/3, trong khi các chuyến bay đến Bahrain, Iraq, Iran, Qatar và Kuwait không được khai thác hoặc không được lên kế hoạch cho đến khi có thông báo mới.
Bên cạnh đó, bộ này cũng thông báo tiếp tục hồi hương công dân từ Trung Đông. Chỉ riêng ngày 8-3, có 37 chuyến bay được thực hiện từ Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) và Oman để đưa gần 8.000 hành khách về Nga. Các chuyến bay này đang được các hãng hàng không thương mại của Nga khai thác với sự hỗ trợ của Bộ Giao thông vận tải và cơ quan trực thuộc là Cục Hàng không Liên bang, phối hợp với các cơ quan hàng không của các nước Trung Đông.
Cũng do xung đột tại Trung Đông, hãng hàng không quốc gia Royal Air Maroc của Maroc ngày 8-3 đã thông báo hủy một số chuyến bay đến và đi từ thành phố Dubai của UAE và thủ đô Doha của Qatar. Hãng cũng khuyến nghị hành khách có chuyến bay bị hủy không đến sân bay, đồng thời liên hệ với nơi mua vé ban đầu để được hướng dẫn các phương án thay thế. Royal Air Maroc khuyến khích hành khách kiểm tra tình trạng chuyến bay và cập nhật thông tin liên hệ trên trang web chính thức của hãng để nhận được thông báo mới nhất.
*Giá dầu tiến gần mốc 120 USD/thùng, chứng khoán châu Á lao dốc
Chứng khoán châu Á mở phiên đầu tuần trong sắc đỏ khi giá dầu thô tại thị trường tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung kéo dài từ Trung Đông. Cụ thể, giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) tăng 30% lên 118,88 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent vọt 28% lên 118,73 USD/thùng – mức cao nhất kể từ sau cuộc xung đột Nga–Ukraine bùng phát năm 2022.
Sự leo thang giá dầu diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ–Israel chống Iran bước sang tuần thứ hai, với các đợt tấn công trả đũa của Tehran nhằm vào các quốc gia sản xuất dầu ở Vùng Vịnh, bao gồm Iraq và khu vực Kurdistan cùng các cơ sở khí đốt ở Qatar. Hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu, đã tạm ngưng kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2, làm dấy lên nỗi lo nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn lâu dài. Kể từ khi xung đột nổ ra, giá dầu WTI đã tăng hơn 75% và giá dầu Brent tăng hơn 60%, tạo áp lực lớn lên các thị trường chứng khoán châu Á.
Áp lực giá dầu tăng mạnh đã lập tức tác động tới các thị trường chứng khoán châu Á. Chỉ số Kospi tại Seoul (Hàn Quốc) giảm 8,1%, Nikkei 225 ở Tokyo (Nhật Bản) mất 7,3%, trong khi các thị trường ở Thượng Hải (Trung Quốc), Hong Kong (Trung Quốc), Sydney (Australia), Singapore và Manila (Philippines) đều chìm trong sắc đỏ. Các chỉ số tương lai ở Phố Wall giảm hơn 2%, đồng USD tăng giá so với các đồng tiền mạnh khác khi nhà đầu tư tìm đến tài sản trú ẩn an toàn.
Chuyên gia Stephen Innes tại SPI Asset Management nhận định: giá dầu vượt 100 USD không chỉ là một đợt tăng giá hàng hóa mà thực chất trở thành “khoản thuế” đánh vào nền kinh tế toàn cầu. Các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang giảm sản lượng do kho lưu trữ đầy, dòng xuất khẩu bị tắc nghẽn và việc phục hồi sẽ mất nhiều tuần ngay cả khi xung đột hạ nhiệt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nỗ lực trấn an thị trường, cho rằng mức giá dầu cao hiện tại là “giá phải trả nhỏ nhoi” để loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran và dự báo giá sẽ giảm nhanh khi xung đột chấm dứt. Tuy nhiên, tâm lý nhà đầu tư vẫn thận trọng khi nền kinh tế Mỹ vừa công bố báo cáo việc làm kém tích cực trong tháng 2, làm lung lay nhận định rằng thị trường lao động Mỹ đang dần ổn định. Diễn biến này nhiều khả năng vẫn chưa đủ để thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất trong tháng này, khi cú sốc giá dầu từ xung đột tại Iran đang làm gia tăng rủi ro lạm phát.
TTXVN
