Giữa những ngày nắng nóng đầu hè tại Hà Nội, khi nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao, nhiều hộ gia đình buộc phải tìm đủ cách để thích ứng và chống chọi với thời tiết oi bức kéo dài.
Từ việc sử dụng điều hòa, quạt điện đến thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày, mỗi gia đình đều có những giải pháp riêng để giảm nhiệt và đảm bảo an toàn trong không gian sống. Tuy nhiên, việc lựa chọn giữa một thiết bị giá rẻ để tiết giảm chi phí ban đầu hay đầu tư sản phẩm chất lượng để giảm gánh nặng hóa đơn tiền điện về lâu dài đang là bài toán khiến nhiều người tiêu dùng trăn trở.
Điều hòa giá rẻ được rao bán tràn lan trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình.
Chị Trần Thanh Mai (Đống Đa, Hà Nội) cho biết, bản thân đang rất băn khoăn giữa các phân khúc giá. Qua khảo sát, thị trường hiện phân hóa rõ rệt, các dòng máy của thương hiệu lớn thường có giá từ 12 triệu đồng trở lên cho mức công suất 12.000 BTU. Trong khi một số dòng máy thuộc các thương hiệu mới nổi lại rẻ hơn gần một nửa. Mặc dù chọn mua thiết bị giá rẻ sẽ giúp vơi bớt gánh nặng tài chính trước mắt, song nỗi lo lớn nhất lại nằm ở tờ hóa đơn tiền điện hàng tháng, bởi nếu máy ngốn điện, số tiền bù vào sẽ lớn hơn khoản chênh lệch lúc mua sắm.
Dưới góc độ thực tiễn, anh Đặng Hải Hoàng, thợ lắp đặt điện lạnh lâu năm tại Đống Đa, Hà Nội cho hay, vài năm trở lại đây, xu hướng chọn điều hòa giá rẻ khá phổ biến. Tuy nhiên, các dòng máy này thường có độ ồn lớn hơn và do giới hạn về giá thành linh kiện, các hãng sản xuất vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện công nghệ tối ưu hiệu năng tiết kiệm điện so với những thương hiệu uy tín lâu năm.
Anh Lê Văn Tuấn, kỹ thuật viên trưởng tại một trung tâm điện lạnh tại Cầu Giấy, Hà Nội phân tích, các thiết bị làm mát cường độ cao như điều hòa thường chỉ được sử dụng tập trung từ 3 - 5 tháng mùa hè, khiến nhiều gia đình lơi lỏng các kỹ năng vận hành tối ưu. Kỹ thuật viên này khuyến cáo, nếu điều kiện cho phép, người tiêu dùng nên ưu tiên các dòng máy tích hợp công nghệ Inverter có dán nhãn tiết kiệm năng lượng để giảm từ 15 - 30% chi phí tiền điện.
Bên cạnh đó, việc bảo dưỡng, vệ sinh định kỳ từ 3 - 6 tháng một lần có thể giúp giảm thêm 10 - 15% điện năng tiêu thụ. Đặc biệt, yếu tố then chốt nhất là duy trì nhiệt độ ở mức 26 - 27 độ C trở lên, bởi chỉ cần hạ 1 độ C (ví dụ từ 26 độ C xuống 25 độ C), điện năng tiêu thụ sẽ lập tức tăng thêm 3%.
Đặc biệt, lưu ý về việc lựa chọn và mua các mặt hàng điều hòa giá rẻ, anh Tuấn cho rằng, đằng sau mức "giá rẻ giật mình" của nhiều sản phẩm trôi nổi còn là thủ đoạn "công suất ảo". Theo đó, nhiều thiết bị được dán mác công suất làm lạnh 9.000 BTU hay 12.000 BTU ở vỏ ngoài, nhưng máy nén (block) bên trong lại bị thay đổi, thực chất chỉ đạt mức 7.000 BTU và sử dụng dàn tản nhiệt nhôm kém chất lượng thay vì ống đồng.
'Về nguyên lý kỹ thuật, một chiếc điều hòa đạt chuẩn sẽ tự động giảm tốc độ quay hoặc tạm ngắt khi nhiệt độ không gian đạt mức cài đặt. Trái lại, khi máy điều hòa yếu phải gồng mình làm mát cho căn phòng vượt quá năng lực thực tế, sẽ không bao giờ đạt được ngưỡng nhiệt độ yêu cầu, từ đó sinh ra tiêu thụ điện năng nhiều hơn và tốn chi phí tiền điện - anh Tuấn chia sẻ.
Các chuyên gia cảnh báo, cách sử dụng điều hòa sai có thể khiến chi phí điện tăng đáng kể mỗi tháng. Ảnh: Thái Mạnh
Phân tích sâu hơn về những con số thực tế, kỹ thuật viên cũng chỉ ra rằng việc sử dụng điều hòa mùa nắng nóng thường chiếm tới 50 - 70% tổng nhu cầu tiêu thụ điện của một hộ gia đình. Với một chiếc điều hòa công suất 12.000 BTU (tiêu thụ khoảng 1,2 kWh), nếu dùng trung bình 8 tiếng mỗi ngày, mỗi tháng thiết bị này sẽ "ngốn" hàng trăm số điện.
Do biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt được tính theo lũy tiến bậc thang, lượng điện tiêu thụ khổng lồ này sẽ lập tức bị cộng dồn vào các bậc giá cao. Cụ thể, nếu một hộ gia đình đang có mức tiêu dùng cơ bản ở bậc 2 (dưới 100 số/tháng), khi gánh thêm 288 số từ điều hòa, hóa đơn sẽ bị đẩy vọt lên các bậc 3, 4 và 5. Tính toán sơ bộ theo đơn giá lũy tiến hiện hành, chi phí phát sinh cho riêng thiết bị làm mát này đã lên tới hơn 830.000 đồng/tháng.
Từ đó, có thể thấy, việc chọn mua và sử dụng thiết bị làm mát cần được nhìn nhận như một bài toán vòng đời sản phẩm, tiết kiệm điện năng không chỉ là giải pháp trực tiếp giúp các gia đình giảm bớt gánh nặng sinh hoạt. Ngoài ra, người tiêu dùng cũng nên ưu tiên lựa chọn điều hòa có dán nhãn năng lượng nhiều sao, công nghệ Inverter kết hợp cảm biến thông minh và AI tối ưu công suất làm lạnh; cần lựa chọn công suất phù hợp với diện tích phòng, sử dụng đúng cách và bảo dưỡng định kỳ để giảm chi phí điện năng trong quá trình sử dụng. Việc chủ động tiết giảm nhu cầu trong giờ cao điểm còn góp phần quan trọng giúp hệ thống lưới điện quốc gia vận hành an toàn, ổn định trong những thời điểm thời tiết cực đoan.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo, nếu không cải thiện hiệu quả năng lượng, nhu cầu điện cho làm mát không gian có thể tăng hơn 3 lần vào năm 2050. Điều này cho thấy, việc dùng điều hòa tiết kiệm không chỉ giúp giảm chi phí gia đình, mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện.
Để sử dụng điều hòa hiệu quả trong mùa nóng, người dùng nên đóng kín phòng khi bật máy, tránh cài nhiệt độ quá thấp, kết hợp quạt ở mức gió phù hợp, vệ sinh bộ lọc định kỳ và tắt thiết bị khi không cần thiết. Đây là những điều chỉnh nhỏ nhưng có thể tạo khác biệt rõ rệt về điện năng tiêu thụ.
