Tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng quyền lợi du khách
Theo Văn bản số 1217/CDLQGVN-QLLH ngày 19/5 của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam gửi các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế về việc tăng cường quản lý đối với hoạt động du lịch ra nước ngoài, thời gian qua, hoạt động du lịch ra nước ngoài (du lịch outbound) tiếp tục phát triển, góp phần thúc đẩy giao lưu quốc tế, đáp ứng nhu cầu tham quan, du lịch, học tập và trải nghiệm của người dân.
Bên cạnh những kết quả tích cực, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho hay, qua theo dõi tình hình thực tế và thông tin từ các cơ quan chức năng cho thấy vẫn còn phát sinh một số trường hợp công dân lợi dụng hoạt động du lịch để xuất cảnh không đúng mục đích, cư trú hoặc lao động bất hợp pháp ở nước ngoài, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi của khách du lịch, uy tín của doanh nghiệp lữ hành và hình ảnh du lịch Việt Nam.
Du lịch ra nước ngoài tiếp tục phát triển, góp phần thúc đẩy giao lưu quốc tế, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của người dân. Ảnh: BestPrice Travel
Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Thanh Tú - Giám đốc Marketing Công ty BestPrice Travel cho rằng, tình trạng khách xuất cảnh không đúng mục đích ảnh hưởng rất lớn đến uy tín doanh nghiệp lữ hành. Khi xảy ra các trường hợp bỏ đoàn hoặc cư trú bất hợp pháp, trước tiên doanh nghiệp lữ hành sẽ chịu áp lực trực tiếp từ đối tác quốc tế, hãng hàng không, cơ quan lãnh sự và cơ quan quản lý sở tại. Trong nhiều trường hợp, đối tác nước ngoài có thể yêu cầu doanh nghiệp tăng mức ký quỹ, siết điều kiện nhận khách hoặc hạn chế hợp tác với thị trường Việt Nam.
Về lâu dài, theo doanh nghiệp, điều này làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt so với các thị trường khác trong khu vực. Ở góc độ hình ảnh quốc gia, nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên sẽ khiến khách Việt bị đánh giá rủi ro cao hơn khi xin visa hoặc nhập cảnh. “Đây là điều không doanh nghiệp nào mong muốn vì du lịch outbound muốn phát triển bền vững phải dựa trên sự tin cậy và tuân thủ pháp luật quốc tế”, ông Tú nói.
Đồng quan điểm, theo ông Lê Công Năng - Chủ tịch Công ty WonderTour, một số công dân đã lợi dụng hình thức du lịch ra nước ngoài để trốn ở lại lao động, cư trú bất hợp pháp tại nước ngoài thay vì đi theo con đường xuất khẩu lao động chính thống. "Xuất khẩu lao động hợp pháp thường yêu cầu hồ sơ chặt chẽ, đào tạo ngoại ngữ, tay nghề và chi phí khá cao thì đi theo diện du lịch lại nhanh hơn, thủ tục đơn giản hơn nên bị nhiều đối tượng lợi dụng", theo ông Lê Công Năng.
Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Lê Công Năng nhấn mạnh, ngành du lịch trong nhiều trường hợp đang trở thành “nạn nhân bị lợi dụng”. Không ít công ty lữ hành từng gặp tình huống khách cố tình che giấu mục đích thật hoặc thậm chí gạ gẫm để được hỗ trợ trốn ở lại. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến môi trường kinh doanh lành mạnh của ngành du lịch outbound.
Phát triển du lịch văn minh, chuyên nghiệp
Để tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế, bảo đảm hoạt động đưa khách du lịch Việt Nam ra nước ngoài được tổ chức đúng quy định pháp luật, an toàn, văn minh, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề nghị các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế chấp hành nghiêm quy định của pháp luật về du lịch, xuất cảnh, nhập cảnh và các quy định pháp luật có liên quan; tổ chức hoạt động đưa khách du lịch ra nước ngoài đúng phạm vi kinh doanh được cấp phép, đúng mục đích theo chương trình du lịch đã đăng ký.
Đặc biệt, các doanh nghiệp được yêu cầu tăng cường công tác quản lý khách du lịch trước, trong và sau chương trình du lịch; không tổ chức, môi giới, tiếp tay hoặc bao che dưới bất kỳ hình thức nào đối với các hành vi lợi dụng hoạt động du lịch để xuất cảnh trái mục đích, cư trú, lao động bất hợp pháp hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật ở nước ngoài.
Trước động thái của cơ quan chức năng, theo ông Bùi Thanh Tú, việc siết chặt quản lý không phải để hạn chế phát triển thị trường du lịch outbound mà ngược lại là để thị trường phát triển bền vững hơn trong dài hạn. Bởi, một thị trường chuyên nghiệp cần được xây dựng trên nền tảng tuân thủ pháp luật, minh bạch và có trách nhiệm với đối tác quốc tế. Khi tỷ lệ vi phạm giảm xuống, uy tín của khách du lịch Việt Nam và doanh nghiệp Việt sẽ được cải thiện, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn trong hợp tác quốc tế, chính sách visa và mở rộng đường bay.
Bên cạnh đó, đây cũng là bước đi cần thiết để du lịch Việt Nam tiệm cận các chuẩn quản lý quốc tế, nâng cao hình ảnh điểm đến và hình ảnh công dân Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Đặc biệt, khi quản lý tốt, Việt Nam sẽ nâng cao uy tín với các quốc gia đối tác, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc mở rộng visa, tăng đường bay và phát triển các thị trường quốc tế chất lượng cao trong tương lai. Đây cũng là bước đi quan trọng để xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam chuyên nghiệp, văn minh và có trách nhiệm trong tiến trình hội nhập toàn cầu.
Với ý nghĩa đó, nhiều doanh nghiệp lữ hành đang tăng cường rà soát hồ sơ khách hàng, đặc biệt với các đoàn đi thị trường có tỷ lệ rủi ro cao. Tại BestPrice Travel, theo ông Bùi Thanh Tú, đơn vị này sẽ đánh giá tính minh bạch về công việc, lịch sử du lịch, năng lực tài chính và mục đích chuyến đi trước khi nhận khách. Ngoài ra, yêu cầu khách ký cam kết tuân thủ lịch trình và quy định pháp luật nước sở tại, tăng cường phối hợp với đối tác nước ngoài để cập nhật nhanh các trường hợp bất thường, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ bỏ đoàn hoặc vi phạm quy định nhập cảnh.
Còn tại Wondertour, ông Lê Công Năng cho biết, ngoài việc kiểm tra giấy tờ, doanh nghiệp còn rà soát nghề nghiệp, lịch sử xuất nhập cảnh, tính minh bạch tài chính và mục đích chuyến đi, một số tour đặc thù có thể áp dụng hình thức ký quỹ hoặc cam kết trách nhiệm dân sự để giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, việc này phải được thực hiện minh bạch, đúng pháp luật và bảo đảm quyền lợi cho khách hàng. Bên cạnh đó, vai trò của trưởng đoàn và hướng dẫn viên cũng được nâng cao hơn. Doanh nghiệp thường xuyên đào tạo nhân sự nhận diện dấu hiệu bất thường, phối hợp chặt chẽ với đối tác và cơ quan chức năng khi phát sinh tình huống nghi ngờ.
Ông Lê Công Năng chia sẻ thêm, muốn phát triển thị trường outbound bền vững thì doanh nghiệp phải đặt yếu tố tuân thủ pháp luật và uy tín thị trường lên hàng đầu, thay vì chạy theo số lượng khách bằng mọi giá. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro chặt chẽ, sàng lọc khách ngay từ đầu, tăng cường truyền thông để khách hiểu rõ trách nhiệm pháp lý khi xuất cảnh. Ngoài ra, ngành du lịch cũng cần phối hợp với cơ quan quản lý để xây dựng cơ sở dữ liệu chung góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo sớm.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề nghị doanh nghiệp thường xuyên rà soát, hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro, nâng cao trách nhiệm pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và ý thức chấp hành pháp luật trong hoạt động kinh doanh lữ hành quốc tế. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường du lịch an toàn, văn minh, lành mạnh, bảo vệ uy tín, hình ảnh của du lịch Việt Nam trên trường quốc tế.
