Từ chuẩn hóa sản phẩm đến nâng cao giá trị
Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đang từng bước trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn Quảng Trị. Từ những sản vật mang tính địa phương, nhiều chủ thể đã chuyển hướng sang sản xuất hàng hóa, chú trọng chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu để tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.
Đến nay toàn tỉnh Quảng Trị có 295 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó 3 sản phẩm đạt 5 sao, 29 sản phẩm 4 sao và 263 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm được phát triển bởi 181 chủ thể, gồm 33 doanh nghiệp, 72 hợp tác xã, 11 tổ hợp tác và 65 hộ kinh doanh.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo thăm gia hàng trưng bày các sản phẩm được UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn OCOP năm 2025
Trong đợt công nhận mới, toàn tỉnh có 31 sản phẩm của 12 chủ thể được UBND tỉnh công nhận đạt chuẩn OCOP năm 2025. Trong đó có 6 sản phẩm đạt 4 sao và 25 sản phẩm đạt 3 sao.
Nhóm sản phẩm 4 sao gồm bột sen quế dinh dưỡng, bánh quy tinh bột ngô, bánh quy tinh bột nghệ, cà phê muối hòa tan, cà phê nấm linh chi hòa tan và cà phê sữa đá ba trong một hòa tan.
Nhóm 25 sản phẩm đạt 3 sao khá đa dạng, từ nem chua, bột cháo canh, măng ớt, chả, gạo, trà thảo dược đến các sản phẩm thủy sản chế biến, cá và mực nguyên con, cắt lát, cắt khúc cùng khoai lang dẻo sấy gừng. Kết quả công nhận phân hạng có giá trị trong 36 tháng kể từ ngày 15/1/2026.
Việc mở rộng không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cũng tạo thêm dư địa để Quảng Trị khai thác đa dạng lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, dược liệu và các ngành nghề truyền thống. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục phát triển các sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu và đặc trưng văn hóa từng khu vực.
Tuy nhiên, thay vì chạy theo số lượng, định hướng mới của Quảng Trị tập trung nhiều hơn vào chất lượng và khả năng tiêu thụ. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Bảo nhấn mạnh, OCOP giai đoạn 2026-2030 phải được triển khai theo hướng thực chất, bền vững, gắn với nông nghiệp xanh và phát triển du lịch; lấy chất lượng làm nền tảng, thị trường làm thước đo, hiệu quả kinh tế và thu nhập của người dân làm mục tiêu.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển sản phẩm OCOP hiện nay, khi sức cạnh tranh không chỉ phụ thuộc vào việc đạt sao mà còn nằm ở khả năng duy trì chất lượng, xây dựng thương hiệu và đưa hàng hóa vào các kênh phân phối ổn định.
Thực tế tại Quảng Trị cho thấy nhiều cơ sở sản xuất đã chuyển từ phương thức nhỏ lẻ sang đầu tư máy móc, công nghệ, cải tiến bao bì và tiêu chuẩn hóa quy trình. Trong lĩnh vực công nghiệp nông thôn, nhiều sản phẩm như cà phê Khe Sanh, nước mắm truyền thống, cao dược liệu, bột cháo canh, sản phẩm nông sản sạch… đang được đầu tư theo hướng chế biến sâu và gia tăng giá trị.
Lấy thị trường làm thước đo, gắn OCOP với du lịch
Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra đối với OCOP Quảng Trị giai đoạn mới là chuyển từ tư duy “xây dựng sản phẩm” sang “định vị thị trường sản phẩm”.
Theo Kế hoạch số 3210/KH-UBND về triển khai Chương trình OCOP giai đoạn 2026-2030, hằng năm tỉnh phấn đấu hỗ trợ nâng hạng 15-20 sản phẩm và phát triển mới 25-30 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên.
Đến năm 2030, Quảng Trị đặt mục tiêu có tối thiểu 350 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất 100 sản phẩm 4 sao và 6-8 sản phẩm 5 sao. Cùng với đó, trên 95% chủ thể OCOP tham gia các kênh phân phối hiện đại; 100% sản phẩm được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, dán tem điện tử hoặc mã truy xuất nguồn gốc; toàn bộ sản phẩm OCOP 5 sao đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, đủ điều kiện xuất khẩu.
Để đạt mục tiêu này, tỉnh xác định cần tập trung lựa chọn những sản phẩm thực sự có lợi thế, thị trường và khả năng phát triển để hỗ trợ nâng hạng. Cùng với vùng nguyên liệu ổn định, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử và sản xuất xanh sẽ trở thành những yếu tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Các đại biểu nghe giới thiệu về các sản phẩm OCOP tại một chương trình tổ chức tại tỉnh Quảng Trị
Ở góc độ thị trường, việc kết nối OCOP với hệ thống phân phối hiện đại đang mở ra cơ hội lớn cho các chủ thể. Tại các chương trình xúc tiến thương mại, nhiều sản phẩm OCOP Quảng Trị đã được đưa đến không gian trưng bày, hội chợ và điểm bán để trực tiếp tiếp cận người tiêu dùng. Ngày hội sản phẩm Quảng Trị - Xuân Bính Ngọ 2026 từng quy tụ gần 60 doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, giới thiệu hơn 500 sản phẩm đặc trưng, OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.
Ông Lê Công Như, chủ cửa hàng sản phẩm OCOP Quảng Trị: “Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm. Các sản phẩm OCOP của Quảng Trị có lợi thế về truy xuất nguồn gốc, quy trình sản xuất và tính an toàn nên được khách hàng tin tưởng lựa chọn.”
Theo ông Như, để phục vụ thị trường, các cơ sở bán hàng cần chủ động làm việc với nhà sản xuất, đồng thời chú trọng khâu bảo quản, đóng gói, tem nhãn và hình thức sản phẩm. Đây cũng là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của OCOP khi bước vào các kênh bán lẻ chuyên nghiệp.
Ở chiều sản xuất, yêu cầu đối với các chủ thể cũng ngày càng cao. Không chỉ sản xuất ra sản phẩm đạt chuẩn, doanh nghiệp và hợp tác xã phải chủ động đầu tư công nghệ, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm đầu ra.
Cùng với mở rộng hệ thống phân phối,Quảng Trị đang hướng tới đưa OCOP trở thành một phần của chuỗi giá trị du lịch.Tại buổi làm việc ngày 24/8, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo yêu cầu ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ động lựa chọn những sản phẩm tiêu biểu phục vụ các hoạt động Năm Du lịch Quốc gia 2027; ưu tiên các sản phẩm có mẫu mã, quy cách phù hợp làm quà tặng, quà lưu niệm.
Đồng thời, sản phẩm OCOP cần được tăng cường trưng bày, giới thiệu và tiêu thụ tại các khu, điểm du lịch và sự kiện lớn của tỉnh; kết nối với du lịch cộng đồng, sinh thái, văn hóa và trải nghiệm.
Cách làm này không chỉ mở thêm đầu ra cho sản phẩm mà còn giúp gia tăng giá trị của mỗi sản vật. Một gói trà, hộp cà phê, sản phẩm dược liệu hay đặc sản thủy sản khi được gắn với câu chuyện vùng đất, văn hóa và trải nghiệm du lịch sẽ không còn đơn thuần là một món hàng hóa, mà trở thành một “đại sứ” quảng bá hình ảnh Quảng Trị.
Với định hướng đó, chặng đường OCOP Quảng Trị giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Mục tiêu 350 sản phẩm không chỉ nằm ở con số, mà quan trọng hơn là hình thành những sản phẩm có thương hiệu, có thị trường, có khả năng cạnh tranh và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Việc tỉnh Quảng Trị đồng thời triển khai xúc tiến thương mại giai đoạn 2026-2030 với kinh phí hơn 50,3 tỷ đồng, hướng tới mở rộng hệ thống phân phối, kết nối cung - cầu và thúc đẩy thương mại điện tử, sẽ tạo thêm nền tảng để OCOP đi xa hơn.
Từ những sản vật bản địa, Quảng Trị đang từng bước hình thành những thương hiệu hàng hóa có khả năng đi xa. Khi chất lượng được đặt làm nền tảng, thị trường trở thành thước đo và du lịch trở thành kênh quảng bá, OCOP sẽ có thêm dư địa để trở thành động lực của kinh tế nông thôn, góp phần đưa đặc sản Quảng Trị đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, các chủ thể OCOP của tỉnh Quảng Trị đã xuất khẩu khoảng 10.000 sản phẩm sang thị trường Hoa Kỳ. Kết quả này cho thấy, một số sản phẩm địa phương đang từng bước đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc của thị trường quốc tế.
