Theo nhà văn Chu Lai, tác giả tiểu thuyết “Mưa đỏ” nổi tiếng: “Có những ca khúc phải nghe mãi mới thấm, có ca khúc vừa nghe đã thấm và càng nghe càng hay thì “Cỏ non Thành cổ” là vế thứ hai và tôi nghĩ bài hát này sẽ mãi mãi sống cùng Thành cổ bi tráng”.
Nhạc sĩ Tân Huyền sáng tác bài hát “Cỏ non Thành cổ” sau chuyến đi thực tế tại Quảng Trị vào đầu năm 1990. Xúc động trước sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ chiến đấu tại Thành cổ Quảng trị trong mùa hè đỏ lửa năm 1972, chứng kiến vẻ đẹp bất tận của màu xanh cỏ non trong Thành cổ, những lời ca giản dị, xúc động tự nhiên vang lên trong tâm hồn nhạy cảm của người nhạc sĩ tài hoa.
 |
| Ê kíp làm phim "Mưa đỏ" giao lưu với khán giả, giới thiệu nội dung bộ phim về cuộc chiến đấu anh dũng của bộ đội ta tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Ảnh: MINH THẢO |
Ca khúc mở đầu bằng một khung cảnh nên thơ, dịu dàng: “Cỏ non Thành cổ, một màu xanh non tơ/ Bình minh Thành cổ, cỏ mềm theo gió đung đưa”.
Không có bom rơi đạn nổ, không có mùi thuốc súng. Chỉ có vẻ đẹp của cỏ non, bình minh và ngọn gió như trả lại không gian chiến trường năm xưa một màu xanh sự sống tươi đẹp. Nhưng phía sau không gian cảm tưởng như bình yên ấy, khi bước vào không gian Thành cổ, chúng ta cảm nhận sâu sắc về sự dữ dội của chiến tranh từng xảy ra trên mảnh đất này qua lời ca: “Nào có ai ngờ nơi đây một thời máu đổ”.
Lời ca day dứt ấy khiến lòng người xót xa khi nhớ về những trận đánh khốc liệt đã cướp đi tuổi xuân của biết bao người lính trẻ trong cuộc chiến không cân sức với quân thù tại Thành cổ Quảng Trị-nơi người ta ví là nấm mồ tập thể lớn nhất, nơi mỗi mét vuông đều thấm bao máu đào của người chiến sĩ giải phóng. Chiến tranh không chỉ lấy đi tuổi xuân, niềm tin, ước vọng và sinh mạng của người lính mà còn để lại những khoảng trống, nỗi đau dai dẳng, khó lấp đầy trong bao gia đình: “Người vợ nào, người mẹ nào ngậm ngùi nuốt lệ khi chồng con không trở về”.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng không một liệt sĩ nào bị lãng quên, không một sự hy sinh nào của người lính vì Tổ quốc bị chìm vào dĩ vãng. Bởi vì, những người sống hôm nay luôn có một tâm niệm, nguyện ước giản dị: “Cho tôi hôm nay vào Thành cổ/ Thắp một nén nhang viếng người nằm dưới cỏ/ Cỏ xanh non tơ, cỏ xanh non tơ xin chớ vô tình/ Với người hy sinh trên mảnh đất quê mình”.
Một nén tâm nhang dành cho “người nằm dưới cỏ” thể hiện tình cảm nhẹ nhàng, tinh tế mà lắng sâu, thấm thía. Ra đi từ những miền quê khác nhau, một thời, những người lính từng gắn bó với đồng quê, bãi lúa, nương dâu, với những thảm cỏ xanh biếc trên triền đê hay nơi bờ sông cuối bãi. Điệp khúc “cỏ xanh non tơ” lặp đi lặp lại như tiếng gió thổi qua Thành cổ, như lời thì thầm của những người đã khuất gửi đến thế hệ hôm nay. Giờ đây, xương máu các anh đã hòa vào lòng đất, tưới mát những ngọn cỏ tươi xanh trong Thành cổ Quảng Trị. Cỏ mọc lên từ lòng đất và sự hồi sinh của cuộc sống hôm nay được nảy mầm từ sự hy sinh của các anh dành cho Tổ quốc. Ân tình ấy, ơn nghĩa ấy thế hệ hôm nay không bao giờ được phép lãng quên.
Về thăm mảnh đất “máu và hoa” Quảng Trị, đứng trước màu xanh non tơ của Thành cổ, mỗi chúng ta không chỉ lặng lẽ cúi đầu tưởng nhớ những người đã ngã xuống mà còn luôn ghi nhớ về giá trị hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng xương máu, nước mắt và tuổi xuân của biết bao người con ưu tú của đất Việt. Và chừng nào cỏ non Thành cổ còn xanh, chừng ấy ký ức về những người anh hùng liệt sĩ sẽ còn sống mãi trong lòng dân tộc. Đó là màu xanh của thương nhớ, của sự hồi sinh và của lời tri ân thủy chung, trọn vẹn.
